Ένα μήνυμα που χαρίζει ζωή
Το ευαγγέλιο είναι το μήνυμα που διατρέχει ολόκληρη τη Γραφή και μιλά για τα χαρμόσυνα νέα του Ιησού Χριστού, του Υιού του Θεού. Πριν όμως μπούμε στο περιεχόμενο αυτής της διακήρυξης, οφείλουμε πρώτα να σταθούμε στο τι είδους μήνυμα είναι. Γιατί η ουσία του δε φαίνεται στις λεπτομέρειες αλλά στον συνολικό του χαρακτήρα.
Η Madeleine L’Engle μας φωτίζει ιδιαίτερα σ’ αυτό το σημείο, γράφοντας:
Δεν ελκύουμε τους ανθρώπους στον Χριστό φωνάζοντας δυνατά πόσο λάθος κάνουν εκείνοι και πόσο δίκιο έχουμε εμείς, αλλά δείχνοντάς τους ένα φως τόσο όμορφο που θα λαχταρήσουν με όλη τους την καρδιά να γνωρίσουν την πηγή του.1
Το ευαγγέλιο είναι, πολύ απλά, η πιο συγκλονιστική ομορφιά που γνώρισε ποτέ ο κόσμος – και θα γνωρίσει. Γιατί ξανανοίγει τον δρόμο προς τον Θεό μετά την αποστροφή μας, και μας τον αποκαλύπτει σε όλη του τη δόξα. Η ομορφιά του Θεού φανερώνεται μέσα στο έλεός Του· η δόξα Του αποκαλύπτεται στη χάρη Του, καθώς σκύβει σε εμάς και εργάζεται τη σωτηρία μας ενώ ακόμη είμαστε αμαρτωλοί. Όπως συνήθιζε να τονίζει ξανά και ξανά ο φίλος μας ο Τιμ Κέλλερ, το ευαγγέλιο μάς λέει ότι είμαι τόσο αμαρτωλός ώστε ο ίδιος ο Υιός του Θεού έπρεπε να πεθάνει για μένα, αλλά ταυτόχρονα τόσο αγαπημένος και αποδεκτός, ώστε θέλησε ο ίδιος να πεθάνει για μένα.
Το ευαγγέλιο όμως δεν είναι ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης που σκέφτηκε ο Θεός μετά την πτώση. Πρόκειται για την αποκάλυψη ενός αιώνιου μυστηρίου, μιας συμφωνίας αγάπης ανάμεσα στον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα πριν ακόμα θεμελιωθεί ο κόσμος. Πριν πούμε εμείς το πρώτο «όχι» στον Θεό, Εκείνος είχε ήδη πει το αιώνιο «ναι» σε μας.
Επομένως, το ευαγγέλιο δεν είναι μια συμβουλή για το τι να κάνω, αλλά μια είδηση για το τι έκανε ο Θεός. Είναι κήρυγμα γεγονότων που προηγούνται της εμπειρίας μου και γίνονται δικά μου καθώς μετανοώ και πιστεύω. Και επειδή τα γεγονότα αυτά αποκαλύπτουν ποιος είναι ο Θεός – Άγιος και Ελεήμων – η ομορφιά Του δεν είναι διακόσμηση αλλά η λάμψη της δικαιοσύνης Του που δικαιώνει τον ασεβή.
Καμία δόξα δεν μπορεί να συγκριθεί μ’ αυτή. Όταν Τον αντικρίζουμε μέσα στο Ευαγγέλιο, ο Θεός που συναντούμε στον Ιησού μάς αιχμαλωτίζει τόσο ολοκληρωτικά, ώστε δεν μπορούμε να πάρουμε τα μάτια μας από πάνω Του. Γιατί η ομορφιά Του μας ανασταίνει· είναι φως, θεραπεία, ζωή μέσα από τον θάνατο. Όπως οι Ισραηλίτες στην έρημο κοίταξαν το χάλκινο φίδι και έζησαν, έτσι κι εμείς βρίσκουμε ζωή μόνο όταν ατενίζουμε τον Υιό του Ανθρώπου που υψώθηκε με ταπείνωση και δόξα (Ιωάν. 3:14-15).
Αυτή η βλέψη που ζωοποιεί εξηγεί γιατί το Ευαγγέλιο δεν είναι απλώς ένα μήνυμα αλλά ένα μήνυμα ζωοποιό. Δεν είναι απλώς μια αφήγηση· είναι η αφήγηση των αφηγήσεων. Για να απαντήσουμε στο ερώτημα «Τι είναι το ευαγγέλιο;» πρέπει να ξεκινήσουμε από την καρδιά. Δεν το προσεγγίζουμε σαν να ήταν διαγώνισμα για μελέτη, αλλά σαν τραγούδι που μάς τραβάει προς την πηγή του, την ίδια τη ζωή του Θεού που δόθηκε για μας. Μόνο όταν κάποιος δει και γευτεί το ευαγγέλιο ως την ομορφιά του Θεού, τότε αρχίζει στ’ αλήθεια να το κατανοεί, καθώς η δύναμή του μπαίνει στην καρδιά και τον μεταφέρει από τον θάνατο στη ζωή.
Όταν κάποτε ο Ιησούς μιλούσε, πολλοί μαθητές Τον εγκατέλειψαν μόλις ισχυρίστηκε ότι είναι ο άρτος της ζωής που κατέβηκε από τον ουρανό. Ο Σίμων Πέτρος όμως, μάς δείχνει τον πυρήνα του ευαγγελίου όταν απαντά: «Κύριε, σε ποιον να πάμε; Εσύ έχεις λόγια ζωής αιώνιας» (Ιωάν. 6:68). Είχε γευτεί την ομορφιά και δεν μπορούσε πια να την αρνηθεί. Γι’ αυτό κι ο Παύλος αργότερα θα αποκαλέσει το Ευαγγέλιο «τη δύναμη του Θεού που σώζει καθέναν που πιστεύει».2
Μία ιστορία που (ξανα)λέγεται
Βέβαια, τίποτα απ’ όλα αυτά δε σημαίνει ότι το ευαγγέλιο δεν είναι και μια ιστορία που μπορεί κανείς να μάθει και να διηγηθεί σε άλλους ώστε να τη γνωρίσουν κι αυτοί. Σε αντίθεση με τις μυστηριακές θρησκείες που υπόσχονταν δύναμη σε λίγους μυημένους, το ευαγγέλιο προσφέρει την ίδια τη δύναμη του Θεού σε κάθε άνθρωπο που πλησιάζει να ακούσει και να ομολογήσει το «παράλογο» μήνυμα του Εσταυρωμένου και Αναστημένου Χριστού.
Επιπλέον, το ευαγγέλιο είναι ιστορία με συγκεκριμένη ερμηνεία. Δεν έχουμε την ελευθερία να διαλέγουμε τα γεγονότα και να τα πάρουμε όπως μας βολεύει· η ερμηνεία είναι ήδη δοσμένη στις Γραφές. Κι αυτή η ερμηνεία δεν πλαισιώνει μόνο το ευαγγέλιο αλλά ολόκληρη την πραγματικότητα, καθώς την περιλαμβάνει και την ανατρέπει.
Σκεφτείτε το έτσι: οι προφήτες ήταν σα ζωγράφοι που έβλεπαν το ίδιο πορτραίτο, αλλά ο καθένας έβαλε ένα διαφορετικό στρώμα χρώματος. Ο Ησαΐας είδε ολόκληρο τον Μεσσία αλλά τόνισε τον πάσχοντα δούλο· ο Ιερεμίας τον είδε αλλά φώτισε τη νέα διαθήκη στις καρδιές· ο Ιεζεκιήλ τόνισε την ανάσταση των ξερών οστών. Όλοι ζωγράφισαν το ίδιο πρόσωπο από διαφορετική γωνία και με διαφορετική διαύγεια. Όταν ήρθε ο Χριστός, όλα τα στρώματα ενώθηκαν και το πορτραίτο φάνηκε στην τέλεια ευκρίνειά του.
Να λοιπόν ποια είναι η τέλεια εικόνα. Η Γραφή μάς λέει ότι ο Ιησούς ο Ναζωραίος είναι ο ίδιος ο Λόγος που ήταν πάντοτε με τον Θεό και είναι Θεός, αγαπημένος από τον Πατέρα προαιώνια. Αυτός ο Υιός έγινε σάρκα, σύμφωνα με τις Γραφές, για να είναι ο Μεσσίας, ο Βασιλιάς που θα καθίσει στον θρόνο του Δαβίδ και θα ιδρύσει αιώνια βασιλεία δικαιοσύνης. Πέθανε για τις αμαρτίες μας, ο δίκαιος για χάρη των αδίκων, και τέλος, αναστήθηκε σωματικά με την άφθαρτη ζωή του Πνεύματος, πρωτότοκος της νέας δημιουργίας, αρχή της ειρήνης του Θεού που θα γεμίσει τη γη όταν ξανάρθει.
Έτσι, το ευαγγέλιο κορυφώνεται καθώς εκπληρώνει ο Ιησούς όλα τα λόγια των προφητών. Ο ενσαρκωμένος Χριστός πέθανε υπέρ των αμαρτιών μας και ανέστη την τρίτη ημέρα· κι αυτός ο Αναστημένος είναι ο Κύριος που εγκαινιάζει τη βασιλεία του Θεού. Η Γραφή μιλά για τον σταυρό με πολλές γλώσσες: υποκατάσταση και εξιλέωση, λύτρωση και νίκη κατά των δυνάμεων. Και καθώς κατανοούμε όλες αυτές τις έννοιες μαζί, αρχίζουμε να πιάνουμε πως το shalom (ειρήνη) του Θεού δεν είναι συναίσθημα, αλλά η αποκατάσταση όλων των σχέσεων υπό την κυριότητα του Χριστού⋅ η ανάκτηση όχι μόνο της ακεραιότητας της δημιουργίας αλλά και της δόξας της. Όπως γράφει μια σύγχρονη θεολόγος, είναι «αξιοπρέπεια απλωμένη σαν κουβέρτα πάνω από το σύμπαν».3
Αυτές οι αλήθειες, που φανερώνονται στη Γραφή και αποτυπώνονται στα αρχαία σύμβολα της Εκκλησίας, δεν είναι όλο το Ευαγγέλιο, αλλά αποτελούν τον αδιαπραγμάτευτο πυρήνα του (ενσάρκωση, υποκατάσταση, ανάσταση). Χωρίς αυτά, το ευαγγέλιο χάνει τη δύναμή του. Υπάρχει μόνο ένα ευαγγέλιο.
Ο δρόμος της επιστροφής στον εαυτό μας
Συχνά η εκκλησία παρουσιάζει το ευαγγέλιο σαν κάτι που αρκεί να το αποδεχθείς διανοητικά για να έχεις μερίδιο στη δύναμή του. Αυτό όμως παραβλέπει την ουσία. Σκοπός της ακρόασης και αποδοχής του ευαγγελίου είναι να ξαναγνωρίσουμε προσωπικά τον Θεό που μας έπλασε, ώστε να ξαναβρούμε τον εαυτό μας μέσα Του. Χρειάζεται η συμμετοχή της καρδιάς μας τόσο για να συλλάβουμε όσο και για να ομολογήσουμε την αλήθεια για τον Ιησού. Ο Παύλος γράφει στους Ρωμαίους:
Αυτό είναι το μήνυμα της πίστης που κηρύττουμε: Αν ομολογήσεις με το στόμα σου «ο Ιησούς είναι Κύριος» και πιστέψεις με την καρδιά σου ότι ο Θεός τον ανέστησε από τους νεκρούς, θα σωθείς.4
Το ευαγγέλιο δεν είναι μόνο αληθινό στον νου· είναι χορταστικό για την ψυχή. Όταν το πιστεύουμε στ’ αλήθεια, περνάμε από το χαμένο στο ευρεθέν, από την ορφάνια στην υιοθεσία, από την έχθρα στη φιλία με τον Θεό. Είμαστε όλοι εξόριστοι ανατολικά της Εδέμ, κουβαλώντας μια νοσταλγία για ένα σπίτι που δεν έχουμε δει ποτέ. Το ευαγγέλιο είναι η ανακοίνωση ότι ο δρόμος προς το σπίτι έχει ανοίξει, ο Πατέρας τρέχει προς εμάς, και το τραπέζι είναι στρωμένο.
Όπως οι μαθητές γεύονταν σωματικά τη συντροφιά του Ιησού, έτσι και εμείς σήμερα γευόμαστε την ίδια παρουσία όταν το Πνεύμα μάς καλεί στο τραπέζι του Κυρίου, για να χαρούμε κοινωνία με τον Θεό που μας έπλασε, μας αγάπησε και δόθηκε για μας.
Το ευαγγέλιο δεν είναι μόνο μήνυμα που εξηγεί τον Θεό· είναι η πραγματικότητα του Θεού που εισβάλλει στη ζωή σου και σε μεταμορφώνει από τα μέσα προς τα έξω. Ή αλλιώς, το να δεχτείς το ευαγγέλιο είναι σαν να μαθαίνεις να μιλάς μια καινούρια γλώσσα – τη γλώσσα της χάρης. Στην αρχή, εξακολουθείς να σκέφτεσαι στη μητρική σου γλώσσα, της αξιομισθίας. Μεταφράζεις κάθε πράξη αγάπης σε συναλλαγή, κάθε δώρο σε χρέος. Αλλά σιγά-σιγά, καθώς ζεις μέσα στην ατμόσφαιρα της χάρης, αρχίζεις να «σκέφτεσαι» σε χάρη. Αυτό που πριν έμοιαζε ξένο γίνεται η φυσική σου γλώσσα.
Ένας Θεός που μιλά τη γλώσσα σου
Βλέπουμε λοιπόν ότι ο Θεός μιλάει τη γλώσσα της καρδιάς μας. Όμως, δε σταματάει εκεί. Ξέρει πώς να επικοινωνεί και στη γλώσσα της κουλτούρας και της εποχής μας επίσης. Κι αυτό γιατί το Ευαγγέλιο, ενώ πράγματι είναι ένα μήνυμα, την ίδια στιγμή αυτό το ένα μήνυμα παίρνει πολλές μορφές. Είναι πολύπλευρο και οικουμενικό, καλύπτει την ιστορία από τη δημιουργία ως την απολύτρωση, και εκφράζεται με πολυφωνία σε κάθε λαό και πολιτισμό. Μάλιστα, είναι ακριβώς η πολύπλευρη φύση του που του επιτρέπει να είναι τόσο πολυφωνικό και διαχρονικό. Κάθε εποχή, κάθε κουλτούρα – αλλά και πρόσωπο – βρίσκει το δικό της μονοπάτι για να το συναντήσει, ερχόμενη σ’ αυτό μέσα από διαφορετικές εισόδους.
Το βλέπουμε καθαρά στην Καινή Διαθήκη, στη διάκριση ανάμεσα στο «ευαγγέλιο στους περιτετμημένους» και στο «ευαγγέλιο στους απερίτμητους».5 Στους Ιουδαίους, ο Πέτρος κηρύττει τον Ιησού ως εκπλήρωση του Νόμου και των Προφητών και ως τον Δαβιδικό βασιλιά, με επιβεβαίωση της ταυτότητας και της δύναμής του μέσω θαυμάτων, σημείων και τεράτων. Στους Έλληνες ο Παύλος παρουσιάζει τον Χριστό ως τον Δημιουργό και τον «Λόγο» του σύμπαντος, προς τον οποίο ήδη «ψηλαφούν» μέσα στο σκοτάδι (Πραξ. 17), αλλά τώρα καλούνται να στραφούν με μετάνοια υπό το φως της ανάστασης.
Στην Α’ Κορινθίους, ο Παύλος εξηγεί ότι ο σταυρός σκανδαλίζει διαφορετικά τον καθένα, ανάλογα με το ποια είναι τα πιο προβεβλημένα είδωλά του. Για τους Έλληνες, που ζητούν σοφία, είναι ανοησία· για τους Ιουδαίους, που ζητούν δύναμη, είναι σκάνδαλο. Όμως η δύναμη και η σοφία που όλοι ποθούν, βρίσκονται τελικά στον σταυρό, μόνο που αποκαλύπτονται σε αντεστραμμένη μορφή. Το ευαγγέλιο είναι η απάντηση στον βαθύτερο καημό κάθε πολιτισμού· όταν επικοινωνείται σωστά, αντηχεί στην καρδιά με τρόπο που καμία άλλη αφήγηση δεν μπορεί να μιμηθεί.
Η Αποκάλυψη 7:9 μας δείχνει μία εκκλησία που είναι σαν μια μεγάλη συμφωνία όπου διαφορετικά όργανα – πολιτισμοί, προσωπικότητες, εμπειρίες – παίζουν το ίδιο ένδοξο θέμα σε διαφορετικούς τόνους και χροιές. Η ασιατική εκκλησία μπορεί να τονίζει την τιμή και την ντροπή, η αφρικανική εκκλησία την κοινότητα και το ubuntu6, η δυτική εκκλησία τις νομικές κατηγορίες – αλλά όλοι παίζουν το ίδιο λυτρωτικό τραγούδι.
Βλέπουμε λοιπόν ότι η πιστότητα στο «ένα» ευαγγέλιο συμβαδίζει με στοχευμένη προσαρμογή. Δεν αλλάζουμε το μήνυμα, αλλά τονίζουμε την όψη που συνομιλεί με τα «είδωλα» του ακροατή: στον κόσμο της ενοχής μιλάμε ιδιαίτερα για δικαίωση, στον κόσμο της ντροπής για τιμή και υιοθεσία, στον κόσμο του φόβου για βασιλική εξουσία του Αναστημένου.
Τι δεν είναι το ευαγγέλιο
Πριν κλείσουμε, αξίζει να σταθούμε σε μερικές παρανοήσεις που συχνά συσκοτίζουν την αλήθεια του ευαγγελίου.
Πολλοί σήμερα αντιμετωπίζουν το ευαγγέλιο σαν ένα είδος αυτοβελτίωσης – ο Ιησούς ως life coach που μας βοηθάει να γίνουμε η καλύτερη εκδοχή του εαυτού μας. Αλλά το ευαγγέλιο δε μας καλεί να γίνουμε καλύτεροι εαυτοί. Μας καλεί να πεθάνουμε και να αναστηθούμε ως καινούριοι άνθρωποι. Δεν είναι βελτίωση αλλά ανάσταση. Δεν είναι επισκευή αλλά νέα δημιουργία.
Μία άλλη παρανόηση είναι ότι ο Θεός υπόσχεται να εκπληρώσει όλα τα όνειρά σου, ενώ στην πραγματικότητα υπόσχεται κάτι πολύ καλύτερο – να σε ελευθερώσει από τα όνειρα που σε σκλαβώνουν και να σου δώσει καινούρια όνειρα που αξίζουν τη ζωή σου. Ο σταυρός δεν είναι το μέσο για να πάρεις αυτό που πάντα ήθελες. Είναι ο θάνατος αυτών που νόμιζες ότι χρειαζόσουν και η ανάσταση σε αυτό που πραγματικά λαχταράει η ψυχή σου.
Το ευαγγέλιο δεν είναι πρώτα απ’ όλα ένα κάλεσμα να γίνουμε καλοί άνθρωποι με τη δική μας δύναμη και πρωτοβουλία. Είναι η ανακοίνωση ότι ενώ δεν ήμασταν καλοί, ο Θεός μας αγάπησε. Και αυτή η αγάπη – όχι η προσπάθειά μας – είναι η δύναμη που μας αλλάζει.
Τέλος, το ευαγγέλιο δεν είναι μόνο κάτι που λέμε, είναι κάτι που κατοικεί μέσα μας φέρνοντας καρπό στη ζωή μας. Όταν η εκκλησία συγχωρεί τον ασυγχώρητο, υποδέχεται τον απόβλητο, αγαπάει τον μισητό – τότε το ευαγγέλιο παύει να είναι απλώς θεωρία και γίνεται ορατή πραγματικότητα. Γινόμαστε οι υποσημειώσεις του Θεού που εξηγούν το κείμενο του ευαγγελίου στον κόσμο. Όχι τέλειες υποσημειώσεις, αλλά αληθινές – που δείχνουν ότι αυτή η ιστορία της χάρης συνεχίζει να γράφεται σε ανθρώπινες ζωές.
Συμπέρασμα
Το ευαγγέλιο είναι ο «μύθος που έγινε ιστορικό γεγονός» (όπως το παρομοίασε ο C.S.Lewis) – η ιστορία που δίνει νόημα σε όλες τις ιστορίες μας, η ομορφιά που εκθέτει και εκπληρώνει όλους τους πόθους μας, η αλήθεια που κρίνει και λυτρώνει όλες τις μερικές μας αλήθειες.
Το ευαγγέλιο δεν είναι απλώς ένα δόγμα να το πιστέψουμε ή ένας κανόνας να τον ακολουθήσουμε. Είναι η είδηση ότι ο Θεός έσπασε τον φαύλο κύκλο της αμαρτίας και του θανάτου με τη δική του ζωή. Είναι η ανακοίνωση ότι η ομορφιά του Θεού έχει εισβάλει στην ασχήμια μας, η δύναμή του στην αδυναμία μας, η ζωή του στον θάνατό μας.
Και αυτή η ομορφιά δεν μένει μακριά. Έρχεται κοντά, τόσο κοντά όσο η επόμενη σου ανάσα. Γιατί ο Θεός που μίλησε και έγιναν τα πάντα, τώρα μιλάει τη γλώσσα σου. Ο Λόγος έγινε σάρκα και κατοίκησε ανάμεσά μας, γεμάτος χάρη και αλήθεια.
Αυτό είναι το ευαγγέλιο – όχι ότι ανεβήκαμε εμείς στον Θεό, αλλά ότι κατέβηκε ο Θεός σε μας. Όχι ότι βρήκαμε τον δρόμο, αλλά ότι ο Δρόμος μάς βρήκε. Όχι ότι αγαπήσαμε, αλλά ότι αγαπηθήκαμε πρώτα.
Και αυτή η αγάπη αλλάζει τα πάντα.
Όπως διακηρύττει ο Ψαλμωδός: «Μακάριοι όσοι κατοικούν στον οίκο σου· σε δοξολογούν ακατάπαυστα».7
Αναφορές
- Madeleine L’Engle, Walking on Water
- Ρωμ. 1:16
- Cole Arthur Riley, This Here Flesh, σ. 8
- Ρωμαίους 10:8-9
- Πρβλ. Γαλ. 2:7-9
- ubuntu = «είμαι γιατί είμαστε», έμφαση στην κοινότητα
- Ψαλμοί 84:4
