Ο Ρόλος, η Θέση και η Αξία των Διακονιών που Φέρνουν την Εκκλησία σε Στενότερη Επαφή με τον Κόσμο
Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι να παρουσιάσει μία έννοια που αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία για την εκκλησία στις μέρες μας. Πρόκειται για την έννοια του «προαυλίου», η οποία αντλείται από τη δομή του ναού της Παλαιάς Διαθήκης. Το προαύλιο ήταν ο χώρος έξω από το ιερό τμήμα του ναού -ένας τόπος που δεν ταυτιζόταν με το ίδιο το οικοδόμημα, αλλά ούτε ήταν εντελώς αποκομμένος από αυτό. Αντιθέτως, λειτουργούσε ως ένας ενδιάμεσος χώρος, ένα σημείο σύνδεσης μεταξύ του εξωτερικού κόσμου και του χώρου της λατρείας. Η είσοδος σε αυτόν τον χώρο σήμαινε την προσέγγιση του ανθρώπου προς τον Θεό, καθώς βρισκόταν πλέον στον ευρύτερο χώρο της παρουσίας Του, χωρίς ωστόσο να έχει εισέλθει πλήρως στον χώρο της καθαυτής λατρείας.
Ο προαύλιος χώρος φιλοξενούσε, επιπλέον, τους εθνικούς, οι οποίοι δεν είχαν πρόσβαση στο εσωτερικό του ναού – εκεί επιτρεπόταν η είσοδος μόνο στους Ιουδαίους. Ο σκοπός ύπαρξης αυτού του χώρου ήταν ακριβώς να δοθεί η δυνατότητα στους ανθρώπους από τα έθνη να γνωρίσουν τον Θεό, να υποβάλουν ερωτήματα και να προσευχηθούν. Αυτή η διάσταση είναι κρίσιμη για να κατανοηθεί η έντονη αντίδραση του Ιησού απέναντι στους εμπόρους και στους αργυραμοιβούς που είχαν καταλάβει τον συγκεκριμένο χώρο. Εξαιτίας αυτής της κατάληψης, ο χώρος που είχε ορίσει ο Θεός για να Τον γνωρίσουν τα έθνη και να έρθουν κοντά Του είχε καταστεί πλέον απρόσιτος. Γι’ αυτό και ο Ιησούς είπε:
«Δε λέει η Γραφή ότι ο οίκος μου πρέπει να είναι οίκος προσευχής για όλους τους λαούς; Εσείς όμως τον κάνατε σπήλαιο ληστών».
Μρκ 11:17
Με άλλα λόγια, το προαύλιο λειτουργούσε ως ένας προπαρασκευαστικός χώρος, μία ζώνη που είχε ως σκοπό την προετοιμασία των ανθρώπων για την προσωπική τους γνωριμία με τον Θεό.
Το προαύλιο που εξαφανίζεται (ο δυτικός πολιτισμός, τότε και σήμερα)
Σήμερα δεν υπάρχει πλέον ο ναός, ωστόσο η θεμελιώδης διάκριση μεταξύ εκείνων που λατρεύουν και εκείνων που δεν λατρεύουν συνεχίζει να ισχύει. Εξακολουθεί να υφίσταται το χάσμα ανάμεσα στους ανθρώπους που χαρακτηρίζονται από μία ζωντανή πίστη, και σε εκείνους που παραμένουν «έξω από τον ναό», χωρίς μία τέτοια σχέση με τον Θεό.
Τι έχει αλλάξει λοιπόν; Αυτό που έχει διαφοροποιηθεί δραματικά είναι το προαύλιο. Συγκεκριμένα, έχει μεταβληθεί σημαντικά ο χώρος εκείνος όπου κάποιος που δεν είχε ακόμα εισέλθει στον χώρο της λατρείας μπορούσε να παρατηρήσει, να γνωρίσει και να αλληλοεπιδράσει με τις χριστιανικές ιδέες και πεποιθήσεις.
Στο παρελθόν, αυτό το προαύλιο ήταν ιδιαίτερα εκτεταμένο. Στην πραγματικότητα, σχεδόν ολόκληρη η κοινωνία λειτουργούσε ως ένα μεγάλο προαύλιο της εκκλησίας. Η συνοχή που υπήρχε ανάμεσα στις ιδέες που συναντούσαν οι άνθρωποι στην καθημερινότητά τους και σε εκείνες που άκουγαν αργότερα στον χώρο της λατρείας ήταν αξιοσημείωτη. Η επιρροή του χριστιανισμού ήταν τόσο διάχυτη, ώστε οι πολιτιστικοί θεσμοί επηρέαζαν σταθερά την κοινωνία προς το χριστιανικό φρόνημα. Με αυτό τον τρόπο, οι ιδέες, οι πεποιθήσεις και η ηθική του χριστιανισμού είχαν καταστεί φυσιολογικά στοιχεία της ζωής. Έτσι, όταν οι άνθρωποι εισέρχονταν στην εκκλησία, η λειτουργία της ήταν κυρίως να ερμηνεύσει και να συνδέσει όσα ήδη είχαν ζήσει, ακούσει και μάθει στον ευρύτερο προαύλιο χώρο της κοινωνίας.
Επιπλέον, ακόμα και οι λεγόμενοι «κατ’ όνομα» χριστιανοί, όταν τελικά έμπαιναν στον ναό, ήταν ήδη εξοικειωμένοι με τις βασικές έννοιες του Ευαγγελίου, κάτι που έκανε την επεξήγησή του μία σχετικά απλή διαδικασία. Οι θεμελιώδεις πεποιθήσεις τους σχετικά με τις αφηγήσεις της χριστιανικής πίστης υπήρχαν ήδη, επειδή είχαν προετοιμαστεί γι’ αυτές καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους.
Έτσι, όταν άκουγαν το μήνυμα του Ευαγγελίου, δεν τους φαινόταν κάτι ξένο, παράξενο ή ριζικά αντίθετο προς την ηθική τους ευαισθησία, καθώς στην ουσία είχαν ζήσει ολόκληρη τη ζωή τους στον προαύλιο χώρο της χριστιανικής κοσμοθεωρίας.
Η κατάρρευση της πολιτισμικής στήριξης του Χριστιανισμού
Στο σημερινό πλαίσιο, όμως, η κατάσταση έχει αλλάξει ριζικά – ιδίως στις νεότερες γενιές οι βασικές αυτές χριστιανικές ιδέες και πεποιθήσεις είτε έχουν εξαφανιστεί εντελώς είτε έχουν μετασχηματιστεί τόσο, ώστε οι συνδέσεις που επιχειρεί να κάνει η εκκλησία με την καθημερινή τους εμπειρία να μοιάζουν πλέον παράδοξες, προβληματικές ή ακόμα και προσβλητικές.
Η κοινωνική ατμόσφαιρα που άλλοτε ήταν ευνοϊκή για τη θρησκεία, πλέον όχι μόνο δεν την ευνοεί, αλλά συχνά την καταπιέζει. Η κυρίαρχη τάση, όπως προειδοποιούν αρκετοί μελετητές, είναι ότι «τα πλήθη που εξακολουθούν να βρίσκονται στο προαύλιο θα μειωθούν δραματικά μέσα στα επόμενα χρόνια», καθώς «θα εγκαταλείψουν το προαύλιο για χάρη της ζωής στον κόσμο».
Όλο και περισσότερο, η κουλτούρα μας παύει να αποτελεί προαύλιο και μετατρέπεται σε έναν χώρο που μοιάζει περισσότερο με τον «δρόμο»· έναν τόπο στον οποίο οι άνθρωποι δεν έχουν καμία απολύτως γνώση του χριστιανισμού, και συχνά εκδηλώνουν απέναντί του εχθρότητα. Ξαφνικά, ιδιαίτερα στη συνείδηση των νεότερων ανθρώπων, οι χριστιανοί έχουν αρχίσει να θεωρούνται οι ανήθικοι, οι σκληροί και οι εχθροί της κοινωνίας, της ελευθερίας και της συμπόνιας.
Μία χαρακτηριστική συμβολική στιγμή αυτής της αλλαγής ήταν όταν εκπρόσωποι της συνόδου μας προσκλήθηκαν, για πρώτη φορά, σε συνάντηση με τον Ελληνορθόδοξο Αρχιεπίσκοπο την περίοδο της ψήφισης των νόμων για τον γάμο ομόφυλων ζευγαριών. Εκείνη η συνάντηση αποτέλεσε μία στιγμή όπου τόσο οι κυρίαρχες όσο και οι μειονοτικές χριστιανικές εκκλησίες της χώρας μας αναγκάστηκαν να αναγνωρίσουν δημόσια ότι το παλαιό προαύλιο της χριστιανικής κουλτούρας είχε πλέον εξαφανιστεί. Βέβαια, για τους περισσότερους ανθρώπους η εξαφάνισή του είχε ήδη συντελεστεί προ πολλού, όμως εκείνη ήταν η στιγμή που αυτό το γεγονός έπρεπε να αναγνωριστεί δημόσια και συμβολικά.
Οι συνέπειες της πολιτισμικής μεταβολής για τον ευαγγελισμό
Η μετάβαση σ’ ένα μετα-χριστιανικό περιβάλλον μεταβάλλει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο ακούγεται – ή και δεν ακούγεται – το ευαγγελικό μήνυμα. Το γεγονός αυτό αναδεικνύει τέσσερις, τουλάχιστον, στρατηγικές προκλήσεις που αξίζει να αναλυθούν διεξοδικά:
1. Η αμαρτία σε μια εποχή σχετικισμού
Όταν η ηθική νοείται ως κοινωνικό κατασκεύασμα και προβάλλεται το δικαίωμα του καθενός να ορίζει «το δικό του σωστό και λάθος», κάθε λόγος περί «αμαρτίας» φαντάζει αυθαίρετος ή και αυταρχικός. Η εκκλησία καλείται τότε να θέσει αλλιώς το ερώτημα: όχι «τι επιτρέπει ο Θεός;» αλλά «τι θεραπεύει πραγματικά τον άνθρωπο και την κοινότητά του;» Να δείξει δηλαδή ότι η χριστιανική ηθική δεν επιβάλλεται εξωτερικά, αλλά αποκαλύπτει τη βαθύτερη δομή της ανθρώπινης ευημερίας και σχέσης, ενώ ταυτόχρονα γιατρεύει τις παθογένειες που υπονομεύουν τη ζωή.
2. Η ελπίδα σε έναν υλιστικό ορίζοντα
Για όσους θεωρούν ότι η ύλη και η παρούσα απόλαυση είναι το μοναδικό πεδίο νοήματος, ένα μήνυμα για αιώνια ζωή τους φαίνεται ξένο προς τα ενδιαφέροντά τους. Ο ευαγγελισμός χρειάζεται, επομένως, πρώτα να αναδείξει τα όρια του ωμού υλισμού – τη ματαίωση, την ψυχική κόπωση, το άγχος, στα οποία αυτός συχνά οδηγεί – και κατόπιν να παρουσιάσει την ανάσταση όχι ως «μετάθεση» της χαράς σε έναν άλλο κόσμο, αλλά ως μεταμόρφωση και του παρόντος κόσμου με αφετηρία την ελπίδα.
3. Σωτηρία σε ένα πνευματικό αλλά απρόσωπο σύμπαν
Η σύγχρονη πνευματικότητα συχνά μιλά για απρόσωπες δυνάμεις ή κοσμική ενέργεια, όχι για ζωντανό Θεό. Η χριστιανική παράδοση θα χρειαστεί λοιπόν να τονίσει ξανά τη μοναδικότητα της προσωπικής σχέσης: ότι η σωτηρία δεν είναι απλή «αρμονία» με το σύμπαν, αλλά συνάντηση με έναν Θεό που απαντά, αγαπά και καλεί σε αλληλεπίδραση. Εδώ, κρίσιμη αποδεικνύεται η μαρτυρία κοινοτήτων που ζουν εμπειρικά αυτή τη σχέση, ώστε ο προσωπικός Θεός να μην παραμένει αφηρημένη έννοια αλλά απτό βίωμα.
4. Η υποψία απέναντι στην εκκλησία ως «καταπιεστικό θεσμό»
Σε μια εποχή όπου κυριαρχεί ο «εκφραστικός ατομισμός» – η έμφαση στην αυτοπραγμάτωση – κάθε φωνή που αμφισβητεί τον αυτοπροσδιορισμό εκλαμβάνεται ως απειλή. Χρειάζεται διάλογος που αποσαφηνίζει πως η χριστιανική κλήση δε συντρίβει την ταυτότητα αλλά τη θεραπεύει· πως η αληθινή ελευθερία δεν είναι η απόρριψη κάθε περιορισμού, αλλά η αποδοχή των περιορισμών που οδηγούν στην αγάπη και στη ζωή. Αυτό απαιτεί εκκλησίες έτοιμες να ακούσουν ειλικρινώς τους φόβους των συνομιλητών τους και να απαντήσουν με πρακτικές φροντίδας και δικαιοσύνης.
Ο κίνδυνος της εσωστρέφειας
Παρά τη σαρωτική αυτή μεταβολή, πολλές τοπικές εκκλησίες και διακονίες εξακολουθούν να λειτουργούν σαν να υπάρχει ακόμη ο παλαιός πολιτισμικός προαύλιος χώρος. Τα περισσότερα προγράμματα προϋποθέτουν ότι οι μη πιστοί θα προσκληθούν απευθείας σε μια κυριακάτικη συνάθροιση ή σε μια νεανική ομάδα και ότι, ερχόμενοι, θα κατανοήσουν αυτονόητα το κήρυγμα. Ενίοτε αυτό ακόμη συμβαίνει· όμως, όσο βαθαίνει ο μετα-χριστιανικός προσανατολισμός της κοινωνίας, τόσο θα σπανίζει αυτό το σενάριο.
Η πρόσκληση, λοιπόν, δεν είναι απλώς να βελτιωθεί η «παρουσίαση» του μηνύματος, αλλά να αναπτυχθούν νέοι προαύλιοι χώροι – σχέσεις, συζητήσεις, κοινωφελείς πρωτοβουλίες – όπου το Ευαγγέλιο μπορεί να γίνει ορατό, να ερωτηθεί και τελικά να ακουστεί με όρους πειστικούς για τους συνομιλητές της εποχής.
Η ανάγκη δημιουργίας νέων προαυλίων
Είναι πλέον σαφές ότι οι εκκλησίες δεν μπορούν να βασίζονται στην κουλτούρα της κοινωνίας γύρω τους για τη δημιουργία αυτού του απαραίτητου προαυλίου χώρου. Όπως σημειώθηκε παραπάνω, ο παλαιός προαύλιος χώρος έχει σχεδόν εκλείψει εντελώς, και έτσι οι περισσότεροι άνθρωποι σήμερα δεν μπορούν εύκολα ή αμέσως να ακούσουν το μήνυμα του Ευαγγελίου και να απαντήσουν στο κάλεσμα για πίστη στον Χριστό. Στην πραγματικότητα, για πολλούς, μία τέτοια πρόσκληση φαίνεται βιαστική, ακατανόητη ή ακόμη και προσβλητική, ακριβώς επειδή απουσιάζει το απαραίτητο πλαίσιο που θα καθιστούσε το μήνυμα αυτό κατανοητό και ελκυστικό.
Αυτό σημαίνει ότι οι εκκλησίες στη Δύση πρέπει να επανεκτιμήσουν ριζικά την αποστολική τους στρατηγική. Αντί να περιμένουν από την ευρύτερη κοινωνία να λειτουργήσει ως το φυσικό τους προαύλιο, οφείλουν να επανασυνδεθούν με την παράδοση της αρχέγονης εκκλησίας, καθώς και με τη σύγχρονη πρακτική πολλών εκκλησιών στον μη-δυτικό κόσμο, οι οποίες έχουν μάθει να δημιουργούν μόνες τους αυτά τα προαύλια. Οι εκκλησίες πρέπει να δημιουργήσουν νέους χώρους και περιβάλλοντα, όπου οι άνθρωποι μπορούν να εισέλθουν, να ακούσουν, να διερωτηθούν, να συζητήσουν, και τελικά ίσως να αποδεχτούν το μήνυμα του Ευαγγελίου.
Φυσικά, η λέξη «χώρος» εδώ δεν αναφέρεται αποκλειστικά σε ένα φυσικό, υλικό περιβάλλον, αν και σίγουρα μπορεί να συμπεριλαμβάνει και τέτοιους τόπους. Κυρίως όμως, μιλάμε για χώρους που βασίζονται σε ένα πλέγμα αυθεντικών σχέσεων. Πρόκειται για χώρους όπου οι άνθρωποι δεν αισθάνονται παρείσακτοι. Δεν είναι απλοί παρατηρητές που γίνονται ανεκτοί υπό όρους. Αντιθέτως, βιώνουν ότι γίνονται αποδεκτοί με αγάπη και ειλικρινές ενδιαφέρον, ως ισάξιοι και «επικυρωμένοι» συμμετέχοντες στη συζήτηση και την κοινότητα. Με άλλα λόγια, ο νέος προαύλιος χώρος πρέπει να χαρακτηρίζεται από βαθιά ανθρώπινη και πνευματική αποδοχή, όπου ο κάθε ένας αισθάνεται ότι μπορεί να συμμετέχει με ειλικρίνεια, χωρίς να διακυβεύεται η αξία ή η αξιοπρέπειά του.
Αυτή η ανάγκη δημιουργίας νέων προαυλίων αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η εκκλησία. Σε μία μετα-χριστιανική κοινωνία, είναι αναγκαίο οι εκκλησίες να επαναπροσδιορίσουν και να διαμορφώσουν τους χώρους αυτούς, ώστε να προσεγγίσουν αποτελεσματικά εκείνους που έχουν εγκαταλείψει πίσω τους τον χριστιανισμό ή δεν είχαν ποτέ ουσιαστική επαφή μαζί του. Πρόκειται για ανθρώπους που δεν έχουν ούτε τη στοιχειώδη εξοικείωση με τη χριστιανική πίστη ούτε τη βασική γνώση των ιδεών και των αφηγήσεών της.
Έχουμε άραγε συνειδητοποιήσει το μέγεθος και την κρισιμότητα αυτής της ανάγκης;
Αν ο ίδιος ο Ιησούς έδειξε τόσο μεγάλο ζήλο και ενδιαφέρον για τη διατήρηση και τον ρόλο του προαυλίου χώρου, τότε και η εκκλησία σήμερα οφείλει να έχει την ίδια ζέση και το ίδιο πάθος για τη δημιουργία, την προστασία και την ανάπτυξη αυτών των απαραίτητων χώρων επικοινωνίας με τον κόσμο γύρω της.
Τα χαρακτηριστικά ενός λειτουργικού προαυλίου
Για να είναι αποτελεσματικό ένα προαύλιο, πρέπει να συνδυάζει αυθεντικές χριστιανικές πρακτικές με τη σαφή και κατανοητή έκφραση των αρχών που βρίσκονται πίσω από αυτές. Με άλλα λόγια, δεν αρκεί να υπάρχει μόνο μία διανοητική παρουσίαση του μηνύματος, ούτε απλώς μία σειρά καλών πράξεων. Το μήνυμα του Ευαγγελίου θα πρέπει να αναδεικνύεται μέσω μιας ουσιαστικής σύνδεσης λόγων και πράξεων.
Συγκεκριμένα, στο προαύλιο, οι άνθρωποι μπορούν να έρθουν σε επαφή με το Ευαγγέλιο με τρεις βασικούς τρόπους:
- Να το δουν – Το Ευαγγέλιο καθίσταται ορατό όταν εκφράζεται μέσα από τη ζωή των χριστιανών, αλλά και μέσω συγκεκριμένων πρακτικών, όπως η διακονία και η υπηρεσία στον πλησίον, η καλλιτεχνική δημιουργία και η εκπαίδευση. Για παράδειγμα, το έργο του Όσκαρ Γουάιλντ, «Ο εγωιστής γίγαντας» (The Selfish Giant), θεωρείται μία από τις πιο όμορφες ιστορίες, ακριβώς επειδή ενσωματώνει με μοναδικό τρόπο το Ευαγγέλιο στην πλοκή της, παρουσιάζοντας μια ζωντανή εικόνα θυσιαστικής αγάπης.
- Να το αμφισβητήσουν και να το διερευνήσουν – Ένα αποτελεσματικό προαύλιο χαρακτηρίζεται από συζητήσεις γεμάτες υπομονή, σεβασμό και ταπεινότητα, όπου οι συμμετέχοντες έχουν τη δυνατότητα να εκφράσουν τις απορίες και τις αντιρρήσεις τους. Είναι ένας χώρος όπου μπορούν να τεθούν υπό αμφισβήτηση διάφορες βαθιά ριζωμένες πολιτισμικές παραδοχές, όπως η φράση «είμαστε ανεκτικοί με τα πάντα εκτός από τη μισαλλοδοξία» ή η σύγχρονη προσταγή «πρέπει πάντα να είσαι πιστός στον εαυτό σου». Το προαύλιο είναι ένας ασφαλής χώρος όπου τέτοιες υποθέσεις μπορούν να διερευνηθούν και να αξιολογηθούν με ειλικρίνεια και διάθεση για αληθινή συζήτηση.
- Να το ακούσουν – Τέλος, ο χώρος του προαυλίου πρέπει να δίνει τη δυνατότητα στους ανθρώπους να ακούσουν το μήνυμα του Ευαγγελίου στη δική τους γλώσσα, απαντώντας στις βαθύτερες ανησυχίες και επιθυμίες τους. Η γλώσσα αυτή δεν είναι απλώς κυριολεκτική αλλά κυρίως σχετίζεται με την ικανότητα της εκκλησίας να αντιληφθεί και να απαντήσει στα πραγματικά ερωτήματα και τους φόβους των ανθρώπων γύρω της.
Σε γενικές γραμμές, ο σκοπός αυτού του προαυλίου είναι να δημιουργήσει έναν χώρο στον οποίο οι άνθρωποι μπορούν να γνωρίσουν βαθύτερες χριστιανικές ιδέες και πρακτικές που θα προκαλέσουν τη σκέψη τους, ακόμα και τις υποθέσεις τους. Με αυτό τον τρόπο, όταν και αν κάποια στιγμή έρθουν σε πιο άμεση επαφή με το Ευαγγέλιο μέσα στο πλαίσιο μίας εκκλησιαστικής λατρείας, θα διαθέτουν ήδη ένα πλαίσιο αναφοράς που θα τους επιτρέπει να κατανοήσουν και να εκτιμήσουν καλύτερα το μήνυμα και την ιστορία του Ευαγγελίου.
Οικοδομώντας νέα είδη προαυλίων
Ιστορικά, ο χώρος του σπιτιού έχει λειτουργήσει αποτελεσματικά ως ένα είδος προαυλίου, ιδιαίτερα μέσω της πρακτικής της φιλοξενίας. Στην εποχή μας, ωστόσο, και ειδικότερα στις αστικές περιοχές, το σπίτι παύει να είναι χώρος εύκολης πρόσβασης σε ανθρώπους με τους οποίους δεν υπάρχει ήδη βαθιά σχέση. Αυτή η νέα πραγματικότητα απαιτεί τη δημιουργία διαφορετικών «ενδιάμεσων χώρων» που να μπορούν να λειτουργούν ως προαύλια, παρέχοντας τη δυνατότητα για πρώτες επαφές με το Ευαγγέλιο.
Στο πλαίσιο των ελληνικών χωριών, η βεράντα του σπιτιού ή το καφενείο ήταν παραδοσιακά τέτοιοι χώροι, ενώ στις πόλεις, οι πλατείες και οι αλάνες μπορούν επίσης να μετατραπούν σε προαύλια μέσω της συνεπούς και αυθεντικής χριστιανικής παρουσίας. Ωστόσο, τέτοιου είδους χώροι δε δημιουργούνται πλέον φυσικά ή αυτονόητα – η εκκλησία πρέπει να προνοήσει και να τους οικοδομήσει ενεργά, διαμορφώνοντας σύγχρονες «βεράντες φιλοξενίας» (ενδιάμεσοι χώροι).
Οι χώροι αυτοί θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένοι στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τις ανάγκες των ανθρώπων που προσεγγίζουμε. Για παράδειγμα, για τους πολυάσχολους επαγγελματίες, οι ενδιάμεσοι χώροι θα πρέπει να προσφέρουν ευκαιρίες σύνδεσης που είναι σύντομες, αλλά ουσιαστικές και υψηλής ποιότητας. Αντιθέτως, για κουλτούρες που δίνουν έμφαση στις διαπροσωπικές σχέσεις, οι πιο ανεπίσημες, χαλαρές και φιλικές συγκεντρώσεις θα λειτουργήσουν καλύτερα ως προαύλια.
Ένα παράδειγμα τέτοιου προαυλίου είναι το καλοκαιρινό camp «Αλάνα», που ανταποκρίνεται σε μία πραγματική ανάγκη των οικογενειών της πόλης, δημιουργώντας έναν αυθεντικό προαύλιο χώρο, κι όχι απλώς ένα ακόμη εκκλησιαστικό πρόγραμμα. Αντίστοιχα, τα κοινά γεύματα μετά τη λατρεία, οι γιορτές της γειτονιάς, οι ομάδες συζητήσεων γύρω από podcast ή βιβλία, οι εκθέσεις τέχνης, ακόμη και συγκεκριμένες πτυχές της κυριακάτικης λειτουργίας μπορούν να διαμορφωθούν συνειδητά ως στιγμές προαυλίου.
Πώς μπορούμε να δημιουργήσουμε τέτοιους χώρους; Καταρχάς, χρειάζεται να αποτελέσουμε ασυνήθιστη και ελκυστική παρουσία στις γειτονιές μας. Είναι απαραίτητο να επανεξετάσουμε την έννοια του «φιλοξενούμενου» έναντι εκείνης του «οικοδεσπότη». Όπως ο Δανιήλ στη Βαβυλώνα ή όπως ο ίδιος ο Ιησούς, που συχνά βρισκόταν ως καλεσμένος στο τραπέζι άλλων, έτσι και η εκκλησία πρέπει να μάθει να συμμετέχει ενεργά στους χώρους της καθημερινότητας των ανθρώπων, ακούγοντας, μαθαίνοντας και συμβάλλοντας στη ζωή της κοινότητας. Συχνά, οι καλύτερες ιδέες για τη δημιουργία τέτοιων χώρων προέρχονται από ανθρώπους που ήδη βρίσκονται στις «αλάνες» και τις πλατείες της πόλης – από εκείνους δηλαδή που έχουν ήδη ουσιαστική σχέση με αυτούς τους τόπους.
Μία τελευταία προτροπή για όσους διαβάζουν αυτό το άρθρο: αν δεν υπάρχει ένα προαύλιο για την ομάδα των ανθρώπων που προσπαθείτε να προσεγγίσετε, ίσως αυτή η απουσία να είναι η δική σας κλήση να συμβάλετε στη δημιουργία του. Η εκκλησία δε φέρνει τον Θεό στην πόλη – ο Θεός ήδη εργάζεται εκεί. Εμείς καλούμαστε απλώς να ενωθούμε μαζί Του στο έργο που ήδη επιτελεί.
Ένα ιδιαίτερο σημείο που χρήζει προσοχής είναι ο χώρος της παιδικής διακονίας, που αποτελεί έναν από τους τελευταίους «φυσικούς» προαύλιους χώρους. Τα παιδιά, πριν απορροφηθούν πλήρως από τις οθόνες και τις ηλεκτρονικές συσκευές, είναι ακόμη ανοιχτά στο θαύμα, στις ιστορίες και στους χώρους κοινωνικότητας. Τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή για να επενδύσει η εκκλησία σε αυτόν τον πολύτιμο προαύλιο χώρο, προσφέροντας στα παιδιά περιβάλλοντα όπου μπορούν να έρθουν σε ουσιαστική επαφή με τη χαρά, την κοινότητα και τη φαντασία του Ευαγγελίου. Η επένδυση αυτή είναι αναγκαία και επείγουσα περισσότερο από ποτέ.
