Δύσκολο το εγχείρημα να γράψει κάποιος για ένα θέμα στο οποίο νιώθει ιδιαίτερα ελλιπής. Ταυτόχρονα όμως, αυτό είναι που με κίνησε να ερευνήσω το θέμα της πνευματικής ωριμότητας.
Αρχικά ας ορίσουμε την έννοια του όρου. Με τη λέξη «πνευματική» αναφερόμαστε στον Τριαδικό Θεό και τον ρόλο που παίζει το Άγιο Πνεύμα στη ζωή του πιστού, δηλαδή, όσων ακολουθούν τον Ιησού Χριστό. Με τη λέξη «ωριμότητα» αναφερόμαστε στο επίπεδο της πίστης που φανερώνει μια ολοκλήρωση ή το τελικό στάδιο εξέλιξης του χριστιανού, σύμφωνα με το πρότυπο του Ιησού Χριστού.
Η ωριμότητα δεν πραγματοποιείται στιγμιαία. Ο χριστιανός ζει μια κατάσταση διαρκούς εξέλιξης που απαιτεί χρόνο. Ίσως το πρώτο σημάδι ενός πνευματικά ώριμου ανθρώπου είναι ότι ζει με τη συνειδητοποίηση ότι είναι διαρκώς «υπό κατασκευή». Ο απ. Παύλος χρησιμοποιεί το ρήμα «γίνεσθε» όταν λέει: «μιμηταί μου γίνεσθε καθὼς κἀγὼ Χριστοῦ» (Α’ Κορ. 11:1). Το ρήμα «γίνεσθε» (από το «γίνομαι») μας θυμίζει επίσης τα λόγια του Κυρίου μέσα από το στόμα του απ. Πέτρου: «αλλὰ κατὰ τὸν καλέσαντα ὑμᾶς ἅγιον καὶ αὐτοὶ ἅγιοι ἐν πάσῃ ἀναστροφῇ γενήθητε» (προστακτική του ιδίου ρήματος «γίνομαι») (Α’ Πέτ. 1:15).
Αυτή η διαδικασία ωρίμανσης έχει ένα σημείο έναρξης. Ξεκινάει τη στιγμή (ή την περίοδο) που ο άνθρωπος αναγνωρίζει την ανάγκη του για σωτήρα, και με την αποκάλυψη του Αγίου Πνεύματος βλέπει ότι αυτός ο σωτήρας είναι ο Ιησούς Χριστός, ο Θεός εν σαρκί. Ανταποκρίνεται μετανοώντας για τις αμαρτίες του και παραδίδει το τιμόνι της ζωής του και το μέλλον της ψυχής του στον Θεό. Τότε, το Άγιο Πνεύμα αναγεννά τον άνθρωπο και έρχεται να κατοικίσει μέσα του, χαρίζοντάς του την αιώνια ζωή. Αυτή η καινούρια ζωή, λοιπόν, αρχίζει να φανερώνεται αναλογικά με το πόση κυριότητα παραχωρεί ο χριστιανός στο Άγιο Πνεύμα. Πώς μοιάζει αυτή η ζωή; Μοιάζει με τη ζωή του Χριστού, που ήταν πλήρης Πνεύματος Αγίου.
Πράγματι, αν φέρει κάποιος στον νου του άτομα που γνωρίζει προσωπικά και τους θεωρεί «πνευματικά ώριμους», τι κοινό έχουν αυτοί οι άνθρωποι; Όλοι τους μοιάζουν κατά κάποιο τρόπο στον Ιησού Χριστό. Στη ζωή τους είναι φανερές οι εκδηλώσεις του Αγίου Πνεύματος που τους κατοικεί. Ποια είναι τα κοινά χαρακτηριστικά αυτών των ανθρώπων; Είναι μάλλον πολλά, αλλά θα αναφερθούμε επιλεκτικά στα εξής πέντε:
1. Αναπτύσσονται εν Χριστώ
Το πρώτο χαρακτηριστικό της πνευματικής ωριμότητας είναι μια στενή σχέση με τον Θεό, η οποία σιγά-σιγά μορφώνει τον χαρακτήρα του πιστού στο πρότυπο του Χριστού. Η μόρφωση του χαρακτήρα ξεκινάει από μια δίψα για τον Λόγο του Θεού και την προσευχή. Η επιθυμία για ανάγνωση, μελέτη και εφαρμογή του Λόγου του Θεού είναι ένα πρώτο σημάδι ανάπτυξης και πνευματικής ωριμότητας. Ο ώριμος χριστιανός αναγνωρίζει ότι ο Λόγος του Θεού φέρνει ζωή στο πνεύμα του, έλεγχο στην πορεία του και οδηγία στη ζωή του. (Εβρ. 5:14α). Η επιθυμία επαφής με τον Λόγο του Θεού συνοδεύεται και από την επιθυμία για προσευχή. Σπάνια συναντά κάποιος έναν ώριμο πνευματικά άνθρωπο που δεν ζει το «αδιαλείπτως προσεύχεσθε» της Α’ Θεσ. 5:17. Η επιδίωξη μιας στενότερης σχέσης με τον Θεό, για τον ώριμο πιστό, αποτελεί προτεραιότητα.
Καθώς βαθαίνει η σχέση του με τον Θεό, ο χριστιανός αποκτά βαθύτερη κατανόηση του Θεού -ως προς τις ιδιότητές Tου, τον νου Tου και την καρδιά Tου για τον κόσμο. Συνεπώς, κατανοεί καλύτερα και τη δική του ταυτότητα ως υιοθετημένο παιδί του Θεού, εξαιτίας του έργου του Χριστού. Κι όσο περισσότερο καταλαβαίνει τη χάρη, την αγάπη και την αγιότητα του Θεού, τόσο περισσότερο κατανοεί την αμαρτωλότητά του, τη νέα ταυτότητά του και τον ρόλο του στα σχέδια του Πατέρα Θεού για τη σωτηρία των συνανθρώπων του.
Αυτή η βαθύτερη γνώση του Θεού και του εαυτού, για τον ώριμο χριστιανό, μεταφράζεται σε ανάπτυξη του χαρακτήρα του, με διάφορους τρόπους: αναγνωρίζει τα λάθη του και ζητάει συγγνώμη όταν το απαιτεί η περίσταση· δεν συγκρίνει τον εαυτό του με άλλους ανθρώπους, αλλά με τον ουράνιο Πατέρα· επιλέγει να αυξάνεται μέσα στο σώμα του Χριστού, την εκκλησία· μαθαίνει διαρκώς να αναπαύεται στην αγάπη του Θεού Πατέρα. Ο ώριμος χριστιανός αναπτύσσεται προς αυτή την κατεύθυνση.
2. Αγαπούν κατά Θεώ
Ένα δεύτερο χαρακτηριστικό της πνευματικής ωριμότητας είναι η εκδήλωση μιας αγάπης κατά Θεώ, που περιέχει ταπεινοφροσύνη και θυσία. Αποκτώντας σταδιακά τον νου του Χριστού και την καρδιά του Θεού, ο χριστιανός αρχίζει να δείχνει στους γύρω του την αγάπη του Θεού με λόγια και με έργα. Ο ώριμος άνθρωπος καλλιεργεί μια βαθιά αγάπη για την οικογένεια του Θεού, την εκκλησία, αλλά και για ανθρώπους που βρίσκονται μακριά από την αγκαλιά του ουράνιου Πατέρα, είτε αυτοί βρίσκονται στο άμεσο περιβάλλον του είτε στην άλλη άκρη της γης. Επειδή ο ίδιος νιώθει ασφαλής μέσα στην αγάπη του Θεού, επιδιώκει αυτό που έκανε ο Χριστός: να πλησιάσει και να υπηρετήσει τους άλλους με αγάπη, με ταπεινοφροσύνη, με αυτοθυσία και με διάθεση υπακοής στο θέλημα του Πατέρα.
Η πνευματική ωριμότητα αντανακλά το παράδειγμα του Χριστού. Ο Χριστός, ο ενσαρκωθείς Θεός, είχε γνώση του εαυτού Του. Γνώριζε ποια είναι η ταυτότητά Του και ποιος τον ορίζει: ήταν ο Υιός του Θεού, σε πλήρη ενότητα και σχέση αγάπης με τον Πατέρα Θεό. Στην αγάπη του Θεού Πατέρα ήταν ασφαλής και γι’ αυτό τον λόγο, ήταν σε θέση να δώσει και σε άλλους από την αγάπη που λάμβανε διαρκώς. Αυτή η γνώση της αγάπης του Θεού τον οδήγησε σε πράξεις ταπεινοφροσύνης και αυτοθυσίας, υπακούοντας στο θέλημα του Πατέρα.
Αυτό το χαρακτηριστικό παράδειγμα του Χριστού, το συναντάμε στη Φιλιππησίους 2:5-8: «τοῦτο φρονεῖτε ἐν ὑμῖν ὃ καὶ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ ὃς ἐν μορφῇ θεοῦ ὑπάρχων οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα θεῷ ἀλλὰ ἑαυτὸν ἐκένωσεν μορφὴν δούλου λαβών ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν γενόμενος ὑπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ». Είναι ενδιαφέρον ότι όταν ο απ. Παύλος λέει «τούτο φρονείτε» αναφέρεται στο πνεύμα αγάπης, ομόνοιας και ταπεινοφροσύνης του Χριστού που πήγαζε από την ασφάλεια της θέσης που ο ίδιος είχε σε σχέση με τον Θεό (βλ. 2:2-4). Με αυτή τη φράση, «τούτο φρονείτε», ο απ. Παύλος σπρώχνει τους πιστούς προς πνευματική ωριμότητα.
3. Ενεργούν με σοφία
Η σοφία που χαρίζει ο Θεός αποτελεί κι αυτή εκδήλωση του Αγίου Πνεύματος και, συνεπώς, χαρακτηριστικό της πνευματικής ωριμότητας. Δύο πτυχές της σοφίας του Θεού είναι η ικανότητα της διάκρισης και η διαχείριση δύσκολων περιστάσεων. Σχετικά με την ικανότητα της διάκρισης, οι πνευματικά ώριμοι χριστιανοί είναι γυμνασμένοι στο να διακρίνουν αν κάτι είναι από το Πνεύμα του Θεού ή όχι (Εβρ. 5:14β). Αυτό σημαίνει ότι από τη μια είναι ικανοί να εντοπίζουν τον εχθρό του Θεού, τον διάβολο, όταν έρχεται ως «άγγελος φωτός» για να στήσει παγίδα στους ίδιους ή σε άλλους γύρω τους (Β’ Κορ. 11:13-15), κι επίσης, έχουν εξασκηθεί στο να διακρίνουν ποιες σκέψεις ή επιλογές είναι στο θέλημα του Θεού και ποιες πηγάζουν από απλές ανθρώπινες σκέψεις ή επιθυμίες (Ρωμ. 12:2).
Επίσης, ένας ώριμος χριστιανός είναι σε θέση να διαχειριστεί με σοφία και με φόβο Θεού κάθε περίσταση, ανάλογα με τον βαθμό δυσκολίας που αυτή έχει. Η διαχείριση των περιστάσεων γίνεται με τη συναίσθηση ότι οι ίδιοι ζουν κάτω από την κυριαρχία του Θεού, στον Oποίο εν τέλει θα δώσουν λόγο. Με αυτό τον τρόπο, καθώς διαχειρίζονται διάφορες περιστάσεις, οι αποφάσεις τους φέρνουν δικαιοσύνη και ειρήνη στο περιβάλλον τους (Ιάκ.3:17-18). Η σοφή διαχείριση της ζωής, επομένως, πηγάζει και καλλιεργείται από το Πνεύμα του Θεού.
4. Μένουν σταθεροί
Ένα επιπλέον χαρακτηριστικό των ώριμων χριστιανών είναι η σταθερότητα. Οι ώριμοι χριστιανοί είναι συνήθως άνθρωποι στους οποίους μπορείς να στηριχθείς. Η σταθερότητά τους πηγάζει από την ωριμότητα του χαρακτήρα τους. Ο απ. Παύλος προτρέπει τον πιστό να προοδεύει στη σταθερότητα: «Λοιπόν, αγαπητοί μου αδερφοί, να γίνεστε όλο και πιο σταθεροί και αμετακίνητοι στην πίστη, και να έχετε πάντοτε όλο και περισσότερο ζήλο για την εκπλήρωση του έργου του Κυρίου, αφού ξέρετε ότι ο κόπος που καταβάλλετε για χάρη του Κυρίου δεν είναι μάταιος» (Α’ Κορ. 15:58).
Τι σημαίνει «μένω σταθερός»; Σημαίνει, ότι η εμπιστοσύνη μου στον Θεό παραμένει ίδια και δεν κλονίζεται εύκολα. Επίσης, η πνευματική καρποφορία στη ζωή μου είναι σταθερή, δηλαδή έχει διάρκεια και δεν είναι περιστασιακή. Σημαίνει ότι μένω σταθερός στις υποσχέσεις μου και συνεπής στις υποχρεώσεις μου. Κι επίσης, έχω μάθει να κάνω υπομονή στις δοκιμασίες χωρίς να κλονίζομαι εύκολα. Ακόμα κι αν ταραχθώ στιγμιαία, εμπιστεύομαι τον Θεό σε κάθε είδους κατάσταση και είμαι βέβαιη για την πιστότητά Του, επειδή την έχω ζήσει ξανά και ξανά στη ζωή μου (Ψαλμός 1 και 112). Όπως και η σοφία, έτσι και η σταθερότητα παράγεται ως καρπός του Αγίου Πνεύματος.
5. Υψώνουν τον Θεό
Όσο περισσότερο χώρο από τη ζωή του παραχωρεί ο χριστιανός στο Άγιο Πνεύμα που κατοικεί μέσα του, τόσο πιο έντονα φανερώνεται ο Χριστός μέσα από αυτόν: με δοξολογία και διακήρυξη. Συνεπώς, στη ζωή ενός πνευματικά ώριμου ανθρώπου, οι εκδηλώσεις του Αγίου Πνεύματος (αγάπη, σοφία, σταθερότητα) είναι ολοένα και περισσότερες, και αυτό αναπόφευκτα οδηγεί στη δόξα του Θεού.
Στο βιβλίο των Πράξεων του Αποστόλων, όπου περιγράφονται οι διάφορες εκδηλώσεις του Αγίου Πνεύματος μέσα από τα πρόσωπα και την κοινότητα της πρώτης εκκλησίας, παρατηρούμε ότι εκφράσεις όπως «γεμάτος ή γεμάτοι από το Άγιο Πνεύμα» συνοδεύονται από ρήματα που υποδηλώνουν έναν κοινό παρονομαστή: ο Θεός υψώνεται. Αυτό συμβαίνει με διάφορους τρόπους: άλλοτε μέσα από δοξολογία προς τον Θεό, άλλοτε μέσα από διακήρυξη της κρίσης του Θεού, και άλλοτε με θάρρος για δημόσια διακήρυξη του ευαγγελίου και του ονόματος του Χριστού (Πράξεις 2:4, 11, 4:8-12, 31, 7:55-56, 13:9-11). Ο ώριμος χριστιανός, λοιπόν, χαρακτηρίζεται από την παρουσία του Αγίου Πνεύματος, η οποία εκδηλώνεται και με δημόσια αναγνώριση ή διακήρυξη της αλήθειας ή του μεγαλείου του Θεού. Ταυτόχρονα, η διακήρυξη αυτή είναι και μια ένδειξη ότι ο ίδιος καταλαβαίνει και εκτελεί την αποστολή του μέσα στον κόσμο (τη διακήρυξη του Θεού), ατομικά και συλλογικά, ως μέλος του λαού του Θεού. Ο απ. Πέτρος εξηγεί ότι αυτός είναι ο σκοπός της ύπαρξης του πιστού: να εξαγγέλλει τις αρετές Εκείνου που τον κάλεσε από το σκοτάδι στο θαυμαστό του φως (Α’ Πέτ. 2:9).
Κλείνοντας, θα ήθελα να αναπροσαρμόσω μια προσευχή του απ. Παύλου, που οραματίζεται την ωριμότητα του χριστιανού, σε μια προσωπική προσευχή για όλους εμάς: «Παρακαλώ τον Θεό να ενισχύσει με δύναμη όλους μας, σύμφωνα με τον πλούτο της δόξας του, μέσω του Πνεύματός του, στον εσωτερικό άνθρωπο· ώστε ο Χριστός να κατοικήσει μέσα στις καρδιές μας, μέσω της πίστης· για να μπορέσουμε, ριζωμένοι και θεμελιωμένοι με αγάπη, να καταλάβουμε μαζί με όλους τους αγίους ποιο είναι το πλάτος και το μήκος, και το βάθος και το ύψος, του σχεδίου του Θεού· και να γνωρίσουμε την αγάπη του Χριστού που υπερβαίνει κάθε γνώση. Κι ως αποτέλεσμα, να γίνουμε πλήρεις με την ολότητα του πληρώματος του Θεού» (Εφεσ. 3:16-19).
Αυτό το όραμα της ωριμότητας δεν πραγματοποιείται με τη δική μας δύναμη, αλλά με τη δύναμη του Θεού. Γι’ αυτό ο απ. Παύλος τελειώνει την προσευχή του λέγοντας: «Ο Θεός έχει τη δύναμη να κάνει απείρως περισσότερα απ’ όσα ζητάμε ή σκεφτόμαστε, καθώς η δύναμή του ενεργεί σ’ εμάς. Ας είναι δοξασμένος παντοτινά μέσα στην εκκλησία και δια του Ιησού Χριστού. Αμήν» (Εφεσ. 3:20-21).
