Εισαγωγή
Πριν ένα χρόνο είχα την τιμή να βρεθώ στην Τανζανία, στο κέντρο της ΤΟΜ (Tanzania Orphan Mission). Το διάστημα αυτό, πέρα από τα βιώματα και τις υπέροχες εμπειρίες, γνωριμίες που αποκόμισα, ήρθαν και πολλές σκέψεις και συνειδητοποιήσεις. Πολλές φορές αναρωτήθηκα: Πως μπορούμε να υπηρετούμε τον Θεό με αυθεντικότητα και πιστότητα; Πώς μπορούμε να διατηρήσουμε την καρδιά μας γεμάτη ζήλο για την αποστολή Του, παραμένοντας ελεύθεροι από εγωκεντρικά κίνητρα; Είδα την ανάγκη για αφοσίωση, καθαρή καρδιά και πνευματική εγρήγορση στη καθημερινότητά μας. Ταυτόχρονα, διαπίστωσα την ανάγκη ένταξης πνευματικών πρακτικών, ώστε να μείνει ζωντανή αυτή η «σπίθα» της αγάπης και της αφοσίωσής μας προς τον Θεό και της συνεχούς εξάρτησής μας από Αυτόν και το θέλημά Του. Η πνευματική πρακτική στην οποία θα αναφερθούμε είναι η νηστεία. Ο Ιησούς καλεί τους μαθητές και τις μαθήτριές του σε νηστεία (Κατά Λουκά 5:33-35). Φαίνεται ότι η νηστεία είναι καίριας σημασίας για την περίοδο αναμονής μέχρι να την έλευση του Κυρίου μας. Θα εξετάσουμε, λοιπόν, τη σύνδεση της νηστείας με την υπηρεσία και ποιος ο ρόλος της στην ζωή της πίστης.
Νηστεία, μία διαφορετική προσέγγιση
Θα ήθελα να θυμηθούμε την πρακτική της νηστείας και να διαπιστώσουμε την άμεση θεολογική σύνδεση που έχει με τον ιεραποστολικό οραματισμό και γενικότερα τη διακονία και υπηρεσία. Ο Θεός πάντοτε έδινε στον λαό Του πρακτικές, τελετές, γιορτές και άλλα, για να μπορούν να θυμούνται ποιος είναι ο Θεός, τι έχει κάνει για εκείνους και τη σχέση διαθήκης με ότι αυτό συνεπάγεται. Η νηστεία δεν είναι μια απλή άρνηση της τροφής ή άλλων καθημερινών ανέσεων· είναι μια συνειδητή απόφαση να αδειάσουμε τον εαυτό μας για να γεμίσουμε με τον Θεό. Μας θυμίζει ότι δεν είμαστε αυτοσυντηρούμενοι αλλά εξαρτημένοι από Αυτόν. Στην ιεραποστολή και τη διακονία, αυτή η επίγνωση είναι ζωτικής σημασίας. Δεν μπορούμε να υπηρετήσουμε τον Θεό με τις δικές μας δυνάμεις· χρειαζόμαστε την παρουσία Του, τη δύναμή Του και την καθοδήγησή Του. Μέσα από τη νηστεία, μαθαίνουμε να ζούμε με πίστη και να επιτρέπουμε στον Θεό να εργάζεται μέσα μας και μέσα από εμάς. Παρακάτω θα εξετάσουμε με ποιον τρόπο μπορούν να αξιοποιήσουν τη νηστεία, ειδικά όσοι υπηρετούν ως ιεραπόστολοι ή διακονούν στην εκκλησία. Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε τη νηστεία, όχι μόνο ως μια πρακτική αυτοσυγκράτησης, αλλά ως έναν νέο τρόπο ζωής.
Νηστεία και ο ρόλος της στην καλλιέργεια μιας καρδιάς αφιέρωσης στην διακονία
Ο Θεός μας δίνει πρακτικές, όπως η νηστεία, προκειμένου να περπατήσουμε το δρόμο της πίστεως. Οι πρακτικές αυτές ενθαρρύνουν και ενισχύουν τον πιστό στο ταξίδι του. Η νηστεία δεν είναι ένα «μαγικό μαντζούνι», αντίθετα είναι μία συνεχής άσκηση, μέσω της οποίας ο Θεός διαμορφώνει και σταδιακά μεταμορφώνει την καρδιά μας. Παρακάτω θα εξετάσουμε πώς η άσκηση αυτή ενισχύει την σχέση μας με τον Θεό, την υπακοή στο θέλημά Του, την εκζήτηση του θελήματός Του , την ενότητα της εκκλησίας και τέλος την εμπιστοσύνη στη δύναμη του Θεού.
H νηστεία συνδέεται άμεσα με την προσευχή, για αυτό και οδηγεί στην ενίσχυση της σχέσης μας με τον Θεό (κατά Ματθαίο 6:16-18). Η νηστεία μάς ενθαρρύνει να στρεφόμαστε στην προσευχή, καθώς απέχουμε από το φαγητό ή βάζουμε κάποια συνειδητά όρια στη καθημερινότητά μας, δημιουργούμε χώρο αλλά και χρόνο για προσευχή. Αποτέλεσμα αυτού είναι ότι εμείς πλησιάζουμε τον Θεό, καθώς έχουμε μια συνεχή επικοινωνία και ο Θεός να έρχεται να μας συναντήσει, εμβαθύνοντας την σχέση μας μαζί Του (Ιάκωβος 4:8). Ταυτόχρονα, η πρακτική αυτή μας επιτρέπει να σκεφτούμε και έξω από τον εαυτό μας, εντάσσουμε δηλαδή τη μεσιτεία υπερ του «πλησίον». Η Εκκλησία του Θεού καλείται συνεχώς να βάζει προτεραιότητα τον Θεό και τον «πλησίον» (κατά Ματθαίο 22:36-40). Πώς όμως, θα το καταφέρουμε, αν οι καρδιές μας δεν έχουν ευθυγραμμιστεί με την καρδιά του Θεού Πατέρα; Η προσευχή είναι ο «τόπος» που ανθίζει η σχέση μας μαζί Του. Αυτός ο τόπος είναι άγιος και αναγκαίος και σε προσωπικό, αλλά και συλλογικό επίπεδο.
Η νηστεία είναι επίσης ένας τρόπος να προσαρμόσουμε τις επιθυμίες μας στην καρδιά του Θεού. Μέσα από την πειθαρχία της, μαθαίνουμε να απορρίπτουμε τις πρόσκαιρες απολαύσεις, να υπακούμε με εμπιστοσύνη το θέλημά Του και να επιδιώκουμε την αιώνια παρουσία Του. Η νηστεία περιλαμβάνει την αυτοθυσία, διδάσκοντας στους πιστούς να δίνουν προτεραιότητα στη βασιλεία του Θεού έναντι της προσωπικής άνεσης. Αυτή η πειθαρχία αντικατοπτρίζει τη θυσία που απαιτείται για την ιεραποστολική εργασία. Ο Ιησούς καλεί τους μαθητές Του να απαρνηθούν τον εαυτό τους και να σηκώσουν τον σταυρό τους (κατά Λουκά 9:23). Η νηστεία ενσαρκώνει αυτή την κλήση, προετοιμάζοντας τους πιστούς να αγκαλιάσουν τις θυσίες που είναι έμφυτες στις ιεραποστολές. Η ζωή της πίστης συνοδεύεται με έναν συνεχή και πολύ απαιτητικό αγώνα πίστης. Εδώ φαίνεται το παράδοξο της πρακτικής αυτής. Η νηστεία, ενώ είναι μία πρακτική φανερής αδυναμίας, λόγω στέρησης, παράδοσης από τις δυνάμεις μας, ταυτόχρονα ενδυναμώνει τη πνευματική μας ζωή, ενισχύοντας τη δύναμη της προσευχής στη ζωή μας και κατ’ επέκταση, την παρουσία του Θεού σε αυτή.
Η πρακτική, λοιπόν, της νηστείας ενδυναμώνει την προσευχή του πιστού, αλλά και προκαλεί στην εκζήτηση του θελήματος και της οδηγίας του Θεού. Με άλλα λόγια οδηγεί τον πιστό σε δράση. Μέσω της νηστείας στρέφουμε την προσοχή μας, αλλά και την προσευχή μας, στην εκζήτηση του θελήματος του Θεού. Μέσω της στέρησης και της αποχής από κάποια σημαντικά σε μας αγαθά, ομολογούμε ότι αυτό που θέλουμε είναι να ακολουθήσουμε το θέλημα του Θεού και συνειδητά ομολογούμε ότι θέλουμε να ακούσουμε την οδηγία του Θεού για τη ζωή μας. Με τη νηστεία, λοιπόν, δημιουργούμε «χώρο» και χρόνο ώστε να ακούσουμε τη φωνή του Θεού. Μέσω της νηστείας ανανεώνεται η αίσθηση του επείγοντος, για τη σωτηρία αυτών που δεν έχουν ακούσει το ευαγγέλιο, για την αποκατάσταση της δημιουργίας και για την μεσιτεία υπέρ αυτών που πονούν, αδικούνται και περνούν θλίψεις. Ο Ησαΐας υπενθυμίζει στο λαό του Θεού τότε, αλλά και σε μας σήμερα, ότι η αληθινή νηστεία καλλιεργεί μία ζωή υπηρεσίας και διακονίας.[1]
Ταυτόχρονα, αυτή η εκζήτηση του θελήματος του Θεού και η υπηρεσία δεν είναι αποκλειστικά προσωπικό κάλεσμα, αλλά ένα συλλογικό κάλεσμα στην εκκλησία, το σώμα του Χριστού. Η πρώτη εκκλησία για παράδειγμα, στην Αντιόχεια νήστεψε και προσευχήθηκε πριν στείλει τον Παύλο και τον Βαρνάβα ως ιεραποστόλους (Πράξεις 13:3). Αυτό δείχνει αρχικά, ότι η νηστεία δεν είναι μόνο προσωπική υπόθεση, αλλά και συλλογική. Μέσω της νηστείας, η εκκλησία ως σώμα ενωμένο, συντονίζεται σε έναν κοινό αγώνα φυσικά αλλά και πνευματικά. Πολλές φορές οι ιεραπόστολοι μαζί με τις εκκλησίες τους νηστεύουν πριν πάρουν σημαντικές αποφάσεις, όπως η μετάβαση σε νέο πεδίο ή η έναρξη ενός νέου έργου. Επομένως, η νηστεία προκαλεί την εκκλησία σε ενότητα και σε ένα συλλογικό αγώνα.
Τέλος, η νηστεία συντονίζει την εκκλησία με το θέλημα του Θεού, ως ζωή του πιστού είναι εύκολο να θεωρήσουμε τη διακονία και την ιεραποστολή ως μια δουλειά, χάνοντάς την, είναι μια κλήση που απαιτεί πνευματική δύναμη. Ο Ιησούς είπε στους μαθητές Του ότι ορισμένα είδη δαιμονικών δεσμών δεν λύνονται παρά μόνο με προσευχή και νηστεία (κατά Ματθαίο 17:21). Αυτό σημαίνει ότι για να είμαστε υγιείς πνευματικά και αποτελεσματικοί στο έργο του Θεού, δεν αρκεί η γνώση ή η στρατηγική· χρειάζεται πνευματική ευαισθησία και εγρήγορση και δύναμη. Η νηστεία μας διδάσκει να μένουμε ενωμένοι με τον Θεό, ώστε να υπηρετούμε με τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος και όχι με την ανθρώπινη ικανότητα. Ταυτόχρονα μας χαρίζει ελευθερία από την πλήρη ευθύνη. Αυτό σημαίνει, ότι το έργο δεν εξαρτάται από εμάς, αλλά από τον Θεό που είναι Κύριος. Ο Θεός έχει όλη τη δύναμη και καλούμαστε να τον εμπιστευτούμε. Έτσι, η νηστεία μάς μαθαίνει να αφήνουμε τον έλεγχο και να εμπιστευόμαστε στη δύναμη του Θεού, αναζητώντας το θέλημά Του στη ζωή μας.
Επίλογος:
H νηστεία, λοιπόν, είναι μία από τις πρακτικές που δόθηκε από τον Κύριο στην εκκλησία, προκειμένου να τρέξουμε τον «καλό αγώνα» της πίστης. Μέσα από αυτή την πρακτική, η καρδιά ευθυγραμμίζεται με την καρδιά του Πατέρα και ολόκληρη η ζωή μεταμορφώνεται σε προσφορά και υπακοή. Η πραγματική δύναμη της νηστείας βρίσκεται όταν την υιοθετούμε ως στάση ζωής. Δεν είναι ένα περιστασιακό εργαλείο για δύσκολες στιγμές, αλλά ένας τρόπος συνεχούς εξάρτησης από τον Θεό. Η νηστεία προϋποθέτει ότι το όραμα του ουρανού καθηλώνει τις καρδιές μας. Δεν μας αρκεί η επιβίωση σε αυτή τη ζωή, αλλά επιζητούμε την συμμετοχή στα παθήματα του Κυρίου μας, συνεπώς και του «πλησίον» μας. Όταν η νηστεία γίνεται κομμάτι της ζωής μας, τότε η διακονία μας γίνεται πιο καθαρή, η σχέση μας με τον Θεό πιο βαθιά, η αγάπη μας προς τον πλησίον πιο σπλαχνική και η μαρτυρία μας πιο αυθεντική. Ας δούμε τη νηστεία όχι ως βάρος, αλλά ως μια ευκαιρία να αναζωπυρώσουμε την αγάπη μας για τον Θεό και την επιθυμία μας να συμμετέχουμε ενεργά στο έργο Του. Άλλωστε, ο Θεός είναι ο Κύριος του έργου της Βασιλείας Του επάνω στη γη. Η πρόσκληση για εμάς σήμερα είναι να Τον αφήσουμε να παραμείνει Κύριος και στις δικές μας ζωές.
[1] ‘Νηστεία είναι με τον πεινασμένο το ψωμί σας να μοιράζεστε, τον άστεγο να φέρνετε στο σπίτι, αν κάποιον βλέπετε γυμνόν με ρούχα να τον ντύνετε και τη βοήθεια στο συνάνθρωπό σας να μην την αρνιέστε. Τότε θα λάμψετε σαν της αυγής το φως και οι πληγές σας πολύ γρήγορα θα γιατρευτούν· η δικαιοσύνη μπροστά σας θα βαδίζει και θα ’χετε τη δόξα μου για οπισθοφυλακή. Θα με φωνάζετε κι εγώ θα σας αποκρίνομαι· βοήθεια θα γυρεύετε και θα σας απαντώ, “εδώ είμ’ εγώ.” (Ησ. 58:7-9 μτφρ Ελ.Βιβ.Ετ.)
