Η παρακάτω αφήγηση είναι μια μυθοπλαστική μαρτυρία του Βαρθολομαίου ή Ναθαναήλ, μαθητή του Χριστού, η οποία περιγράφει την εμπειρία του με τον Ιησού την εποχή που εκείνος έζησε, με «δικά του λόγια».
Τον όνομά μου είναι Ναθαναήλ, αλλά κάποιοι με γνωρίζουν και ως Βαρθολομαίο. Όχι, δεν είμαστε δύο διαφορετικά πρόσωπα. «Βαρθολομαίος» στα εβραϊκά σημαίνει «γιος του Θολομαίου», ενώ «Ναθαναήλ» σημαίνει «δώρο Θεού». Για την οικογένεια και τους φίλους μου ήμουν ο γιος του Θολομαίου, το δώρο του Θεού!
Βέβαια το δικό μου δώρο από τον Θεό ήταν ο κολλητός μου φίλος, ο Φίλιππος. Αχ! Αυτός κι αν ήταν δώρο! Στην πραγματικότητα εκείνη τη μέρα εκείνος μου πρόσφερε το σπουδαιότερο δώρο! Το δώρο που σε λίγες μέρες θα γιορτάσετε!
Αφήστε όμως να σας πω την ιστορία μου.
Ο Φίλιππος βρίσκει τον Ναθαναήλ
Ήμουν άνθρωπος που αγαπούσε τις Γραφές. Τις διάβαζα με προσοχή και ζήλο. Ήμουν αναζητητής. Αναζητούσα με πάθος και ενδιαφέρον την αλήθεια. Δεν επαναπαυόμουν με επιφανειακές απαντήσεις. Διψούσα να καταλάβω και να κατανοήσω τι είναι αυτό που ετοιμάζει ο Θεός για τον λαό Του.
Βλέπετε, εκείνη την περίοδο υπήρχε μια ιδιαίτερη προσμονή για την έλευση εκείνης της σπουδαίας προσωπικότητας, σταλμένης από τον Ίδιο τον Θεό. Ήταν ο Μεσσίας, ο Υιός του Θεού, ο Βασιλιάς του Ισραήλ! Η ελπίδα ότι ο Θεός δεν έχει εγκαταλείψει την ανθρωπότητα και τον λαό Του!
Δεν κουραζόμουν να μελετώ όλα τα γραμμένα γι’ αυτήν την προσωπικότητα, ιδιαίτερα κάτω από την υπέροχη σκιά εκείνης της συκιάς. Κάποιες φορές έκλεινα τα μάτια μου και φανταζόμουν πώς θα ερχόταν και πώς θα έμοιαζε. Ισχυρός, ευυπόληπτος, με δυνατό και στιβαρό παρουσιαστικό, άριστος γνώστης του πολιτικού σκηνικού και με όλες τις περγαμηνές στα χέρια Του! Σίγουρα από μια οικογένεια με επιρροή. Θα Τον αγκάλιαζαν οι ισχυροί της εποχής και φυσικά με ρίζες από την άγια πόλη, την Ιερουσαλήμ! Έτοιμος για τη μεγάλη ανατροπή. Έτοιμος να καταδιώξει τους Ρωμαίους. Βασιλιά περιμέναμε! Μεσσία! Τον Υιό του παντοδύναμου Θεού! Εσείς πώς θα Τον περιμένατε να έρθει; Γι’ αυτό και αντέδρασα απότομα, όταν ο φίλος μου ο Φίλιππος μια μέρα ήρθε μες στην τρελή χαρά να μου αναγγείλει ότι ο Ιησούς, ο γιος του Ιωσήφ του μαραγκού από τη Ναζαρέτ, ήταν Εκείνος που ο Μωυσής και οι προφήτες προανήγγειλαν!
Οι προκαταλήψεις του Ναθαναήλ
Ο Ιησούς, ο μαραγκός από τη Ναζαρέτ, ο Μεσσίας; Είσαι με τα καλά σου, φίλε; Όχι ότι η Κανά, από όπου προερχόμουν, ήταν και κάποιο σπουδαίο χωριό, αλλά δεν ήταν και η Ναζαρέτ. Η Ναζαρέτ ήταν μια ξεκάρφωτη, μικρή και αδιάφορη πόλη χωρίς καμία σπουδαιότητα. Οι κάτοικοί της ήταν ακαλλιέργητοι, αμόρφωτοι και τραχείς. Όλοι το γνωρίζαμε αυτό, ιδιαίτερα εμείς που ζούσαμε στην περιφέρεια της Γαλιλαίας. Δεν μπορούσα να διανοηθώ ότι ο Μεσσίας, ο αναμενόμενος Βασιλιάς του Ισραήλ, για τον Οποίο μιλούσαν οι προφήτες, προερχόταν από ένα τέτοιο ασήμαντο και διεφθαρμένο μέρος. «Μπορεί από τη Ναζαρέτ να βγει τίποτα καλό;»
Από την άλλη όμως, πώς δεν το είχα δει; Μα πώς δεν το είχα δει; Ο Θεός, μέσα στις Γραφές που διάβαζα, συνεχώς έπαιρνε τα ασήμαντα και τα έκανε σημαντικά, έπαιρνε τα δεύτερα και τα έκανε πρώτα, επέλεγε να ταυτιστεί με τα αδύναμα και σχεδόν ποτέ με τα ισχυρά.
Από την οικογένεια του Αβραάμ, για παράδειγμα, δεν επέλεξε τον πρωτότοκο Ισμαήλ αλλά τον δεύτερο, τον Ισαάκ. Το ίδιο έκανε και από την οικογένεια του Ισαάκ. Ο πρωτότοκος Ησαύ ήρθε δεύτερος και ο Ιακώβ, ο δεύτερος, ήρθε πρώτος. Ακόμα και με την οικογένεια του Ιεσσαί, από τα οχτώ αγόρια, ο Θεός δεν διάλεξε τον πρώτο, τον Ελιάβ, αλλά τον τελευταίο, τον Δαβίδ.
Το ίδιο έκανε και με τις γυναίκες. Η κοινωνία τιμούσε και σεβόταν εκείνες τις γυναίκες που είχαν παιδιά. Ο Θεός όμως επέλεξε τις άτεκνες, που η κοινωνία δεν τις αποδεχόταν. Τη Σάρα, τη γυναίκα του Αβραάμ. Την Άννα, τη γυναίκα του Ελκανά. Την Ελισάβετ, τη γυναίκα του Ζαχαρία.
Η τακτική του Θεού είναι διαφορετική από την τακτική των ανθρώπων. Οι προκαταλήψεις όμως και τα στερεότυπα που είχα δημιουργήσει, δεν μου επέτρεπαν να δω τίποτα. Φορούσα παρωπίδες. Αλλά να σας πω την αλήθεια δεν ήμουν ο μόνος.
Για τους περισσότερους Ιουδαίους ο Ιησούς ήταν ένας ανυπόληπτος μαραγκός, από μια οικογένεια με αμφιλεγόμενο παρελθόν, που βρισκόταν έξω από το θρησκευτικό σύστημα. Οι περισσότεροι είχαν αρνητική διάθεση απέναντί Του, γι’ αυτό και τα αφτιά τους ήταν κλειστά στο μήνυμά Του. Ακόμα και στη συναγωγή, όπου μεγάλωσε εκεί στη Ναζαρέτ, μετά από μονάχα ένα κήρυγμα που έκανε, Τον έφεραν στη άκρη ενός γκρεμού για να Τον ρίξουν κάτω. Ο Ιησούς δε χωρούσε σε κανενός τις κατηγορίες ως Βασιλιάς και Μεσσίας, ούτε στις φυλετικές ούτε στις κοινωνικές ούτε και στις θρησκευτικές. Γι’ αυτό και όταν «Ήρθε στον τόπο το δικό Του, οι δικοί Του δεν Τον δέχτηκαν» (Ιωάννης 1:11).
«Μπορεί λοιπόν από τη Ναζαρέτ να βγει τίποτα καλό;» Εσείς τι λέτε;
Σε λίγο θα ανακάλυπτα ότι από τη Ναζαρέτ δε βγήκε απλά κάτι καλό αλλά ο καλύτερος των καλύτερων! Όταν όμως έκανα αυτήν την ερώτηση στον Φίλιππο – και δε σας κρύβω, την έκανα με έναν ελαφρά απαξιωτικό τόνο – ο Φίλιππος με κοίταξε με αμηχανία. Βλέπετε, ήμασταν κολλητοί σαν αδέλφια. Πού μας έβρισκες, πού μας έχανες, πάντα μαζί ήμασταν. Ο Φίλιππος με ήξερε πολύ καλά και μπορούσε να καταλάβει τις σκέψεις μου, δεν μπορεί και αυτός τις ίδιες θα είχε. Κάτι όμως πολύ ισχυρό τον έπεισε. Κάτι πολύ πειστικό τον συγκλόνισε. Κάτι πολύ συγκλονιστικό τον οδήγησε να μου μιλήσει γνωρίζοντας ότι θα έχω δεύτερες σκέψεις. Τίποτα όμως δεν τον σταμάτησε. Ούτε η ντροπή ούτε η αμηχανία ούτε ο φόβος. Πώς θα μπορούσε άλλωστε να κρατήσει τέτοια νέα για τον εαυτό του; Εσύ αν έβρισκες νερό μέσα στην έρημο, θα το έκρυβες από τους αγαπημένους σου;
«Αυτόν που προανήγγειλε ο Μωυσής στο νόμο και οι προφήτες, Τον βρήκαμε· είναι ο Ιησούς, ο γιος του Ιωσήφ από τη Ναζαρέτ». Μου έκανε όμως πολλή εντύπωση. Όταν ο Φίλιππος άκουσε τους προβληματισμούς μου για τη Ναζαρέτ, δεν μπήκε στη διαδικασία να επιχειρηματολογήσει μαζί μου. Δεν προσπάθησε να με πείσει για κάτι. Δε φάνηκε καν να αγανακτεί με τη συμπεριφορά μου. Το μόνο που μου είπε είναι: «Έλα και δες μόνος σου». Τα λόγια του αντηχούσαν τα λόγια του Ψαλμωδού: «Ελάτε και δείτε πόσο καλός είναι ο Κύριος».
Ο Φίλιππος γνώριζε πολύ καλά ότι ο μόνος που θα μπορούσε να με πείσει ήταν ο Ίδιος ο Ιησούς. Με εμπιστεύτηκε στα χέρια Του και πολύ καλά έκανε, γιατί και εκείνον δεν τον έπεισε άνθρωπος αλλά ο Ίδιος ο Ιησούς! Αυτό άλλωστε δεν έκανε και ο Ιωάννης ο Βαπτιστής για τον Ανδρέα; Αυτό δεν έκανε και ο Ανδρέας για τον αδελφό του τον Πέτρο;
Αυτό δεν καλείσαι να κάνεις και εσύ για τον διπλανό σου; Πάρε τους ανθρώπους από το χέρι και φέρε τους στον Ιησού, γιατί μια συνάντηση με τον Ιησού αρκεί, για να έρθει σε έναν άνθρωπο η ριζική αλλαγή. Και αυτήν την αλλαγή δε θα τη φέρεις εσύ αλλά ο Ίδιος ο Θεός!
Ο Ιησούς συναντά τον Ναθαναήλ
Έτσι λοιπόν γεμάτος περιέργεια, πήγα να συναντήσω τον Ιησού. Δεν ήξερα τι να περιμένω, αλλά μπορώ να σας πω ότι η δίψα μου για την αλήθεια ήταν μεγαλύτερη από τις προκαταλήψεις μου. Αν όμως έμενα πεισματικά στα στερεότυπα που είχα για τη Ναζαρέτ, θα έχανα την ευκαιρία. Θα έχανα την ευκαιρία να γνωρίσω Εκείνον που γνώριζε τα πάντα για εμένα και παρ’ όλα αυτά με αγάπησε.
Καθώς πλησιάζαμε προς τον Ιησού, ο Ιησούς με κοίταξε σαν να με ήξερε από πάντα, σαν να μεγαλώσαμε μαζί. «Να ένας γνήσιος Ισραηλίτης χωρίς δόλο μέσα του», μου είπε. Πάγωσα. «Πού να ήξερε τι είπα γι’ Αυτόν πριν από λίγο», σκέφτηκα. Ήμουν όμως ειλικρινής. Είπα αυτό που σκεφτόμουν, δεν το έκρυψα από τον Φίλιππο.
Η αλήθεια είναι ότι αρκετοί από τους Ισραηλίτες εκείνης της εποχής ήταν υποκριτές. Άλλα έλεγαν και άλλα έκαναν. Από τη μια, ήταν περήφανοι που ήταν τέκνα του Αβραάμ και είχαν αυτήν τη σπουδαία παράδοση, από την άλλη, μόνο σαν τον Αβραάμ δεν συμπεριφέρονταν. Σίγουρα εξαπατούσαν τους άλλους με τη συμπεριφορά τους, αλλά νομίζω πιο πολύ εξαπατούσαν τους εαυτούς τους. Ίσως γι’ αυτό να ακούστηκε αργότερα ότι «οι γνήσιοι απόγονοι του Αβραάμ, είναι όσοι εμπιστεύονται τον Θεό, όπως εκείνος, και όχι απαραίτητα οι φυσικοί του απόγονοι».
Μπορεί να ασκούσα κριτική στη Ναζαρέτ, αλλά ήμουν ένας Ισραηλίτης χωρίς διπρόσωπα κίνητρα και ήμουν πρόθυμος να εξετάσω ο ίδιος τους ισχυρισμούς που διατυπώνονταν για τον Ιησού. Αν είχα δόλο, τότε ίσως να ενεργούσα σαν τον εγγονό του Αβραάμ, τον Ιακώβ, που εξαπάτησε τον πατέρα του και τον αδελφό του και έκλεψε τα πρωτοτόκια και την ευλογία. Θα έβλεπα δηλ. τους ανθρώπους ως το μέσο για να πετύχω τους δικούς μου σκοπούς. Ως εργαλεία που θα μου δώσουν αυτό που θέλω. Στην προκειμένη περίπτωση ο Ιησούς φαινόταν να κερδίζει ολοένα και περισσότερη φήμη. Θα μπορούσα να το εκμεταλλευτώ για το συμφέρον μου, ίσως όπως ο Ιούδας, αλλά δεν το έκανα.
Ξέρετε, και τον Θεό μπορείς να Τον «εργαλειοποιήσεις», να ασχολείσαι με Εκείνον και την εκκλησία Του, όχι γιατί Τον αγαπάς αλλά, γιατί θέλεις να ωφεληθείς κάπως. Αυτός είναι ο δόλος, αλλά εγώ ήμουν άδολος, ήθελα με ειλικρίνεια να μάθω την αλήθεια και με παραξένεψε το γεγονός ότι ο Ιησούς έδειχνε να με γνωρίζει.
«Από πού με ξέρεις;» Τον ρώτησα. Ο Ιησούς μού απάντησε: «Προτού σου πει ο Φίλιππος να ’ρθεις, σε είδα που ήσουν κάτω απ’ τη συκιά». «Μα πώς είναι δυνατόν να το γνώριζε αυτό;», σκέφτηκα. «Ό,τι και αν έκανα κάτω από εκείνη τη συκιά, ήμουν μόνος. Πώς με είδε, αφού ήμουν εντελώς απομονωμένος;» Μόνο ο Θεός γνωρίζει τα πάντα: «Κύριε, με διερεύνησες και με γνωρίζεις. Ξέρεις εσύ πότε είμαι καθιστός και πότε όρθιος· από μακριά τις διαθέσεις μου διακρίνεις», είχε γράψει ο Ψαλμωδός.
Εκείνη τη στιγμή λύγισα. Εκείνη τη στιγμή κατάλαβα. Το πρόσωπο που είχα μπροστά μου δεν ήταν ένας απλός μαραγκός από τη διεφθαρμένη Ναζαρέτ. Αυτός ο άντρας προτού πάω να Τον δω και να Τον γνωρίσω, με έβλεπε και με γνώριζε από πάντα. Και αν αυτό είναι αλήθεια, τότε δεν είδε μόνο την άδολη καρδιά μου αλλά και τις προκαταλήψεις μου και τον τρόπο που μίλησα για Εκείνον στον Φίλιππο και παρ’ όλα αυτά δε με επέπληξε, δε με προσπέρασε. Με γνώρισε προτού Τον γνωρίσω, με κοίταξε προτού Τον αντικρίσω, με αγάπησε προτού Τον αγαπήσω και παρ’ όλα αυτά με κάλεσε να Τον ακολουθήσω.
Ο Ιησούς δεν πρόκειται στην πορεία να ανακαλύψει κάτι νέο για εσένα, που θα Τον κάνει να αλλάξει γνώμη και να πάρει πίσω την πρόσκλησή Του να γίνεις μαθητής Του. Ο Ιησούς ξέρει πολύ καλά ποιους καλεί. Δεν κάνει λάθη. Γνώριζε πολύ καλά τη διαφθορά του Ματθαίου του τελώνη. Ήξερε τα πάντα για τον Σίμωνα τον Ζηλωτή, τον βίαιο επαναστάτη. Είχε δει ξεκάθαρα ότι ο Πέτρος θα Τον απαρνηθεί, ο Ιούδας θα Τον προδώσει, οι μαθητές θα Τον εγκαταλείψουμε. Παρ’ όλα αυτά μας κάλεσε και όχι απλά μας κάλεσε, μας αγάπησε κιόλας.
Το να σε αγαπάει κάποιος αλλά να μη σε γνωρίζει αληθινά είναι επιφανειακό. Το να σε γνωρίζει κάποιος αληθινά και να μη σ’ αγαπάει είναι απογοητευτικό. Μόνο ο Ιησούς γνωρίζει το σκοτάδι της καρδιάς σου όσο κανένας άλλος και την ίδια στιγμή σε αγαπάει όσο κανένας άλλος.
Εκείνη τη στιγμή τα μάτια μου άνοιξαν. «Διδάσκαλε, εσύ είσαι ο Υιός του Θεού, εσύ είσαι ο Βασιλιάς του Ισραήλ». Ο Ιησούς μού αποκρίθηκε: «Επειδή σου είπα πως σε είδα κάτω από τη συκιά, γι’ αυτό πιστεύεις; Θα δεις μεγαλύτερα πράγματα απ’ αυτά. Σας βεβαιώνω ότι σύντομα θα δείτε να έχει ανοίξει ο ουρανός, και οι άγγελοι του Θεού να ανεβαίνουν και να κατεβαίνουν πάνω στον Υιό του Ανθρώπου». Σε τι αναφερόταν άραγε ο Ιησούς;
Τελικές σκέψεις του Ναθαναήλ σ’ εμάς
Καθώς κλείνω, θέλω να θυμηθείτε ότι ο Θεός είχε δείξει κάτι παρόμοιο στον προπάτορά μου Ιακώβ. Ναι, στον Ιακώβ που, σε αντίθεση μ’ εμένα, είχε δόλο και εξαπάτησε τον πατέρα του και τον αδελφό του. Ο Ιακώβ είδε μια σκάλα που στηριζόταν στη γη και η κορυφή της άγγιζε τον ουρανό. Μια σκάλα που συνέδεε τον ουρανό με τη γη και είδε αγγέλους να ανεβοκατεβαίνουν αυτήν τη σκάλα. Ποια ήταν αυτή η σκάλα;
Ο Ιησούς μού είπε ότι θα δω τους αγγέλους του Θεού να ανεβαίνουν και να κατεβαίνουν όχι πάνω σε μια σκάλα αλλά πάνω στον «Υιό του Ανθρώπου». Όταν είπε «Υιός του Ανθρώπου», δεν μπόρεσα παρά να σκεφτώ το όραμα του προφήτη Δανιήλ, που όλοι το γνωρίζαμε πάρα πολύ καλά: «Μέσα στα σύννεφα του ουρανού είδα να έρχεται κάποιος που έμοιαζε με υιό ανθρώπου· έφτασε μέχρι τον Προαιώνιο και οδηγήθηκε μπροστά του. 14 Σ’ αυτόν δόθηκαν εξουσία και δόξα και βασίλεια, ώστε όλοι οι λαοί, κάθε εθνικότητας και γλώσσας, να τον υπηρετούν. Η εξουσία του θα είναι αιώνια κι ατελεύτητη και το βασίλειό του δε θα καταστραφεί ποτέ» (Δανιήλ 7.13-14).
Ποιος είναι ο Υιός του Ανθρώπου; Ο Ίδιος ο Ιησούς! Αυτός που έμοιαζε με άνθρωπο, είναι ο Ιησούς, ο Βασιλιάς που έχει στα χέρια Του κάθε εξουσία! Και αυτός ο Μεσσίας θα γινόταν η σκάλα μεταξύ της γης και του ουρανού, αλλά δεν έγινε όπως εμείς και οι προκαταλήψεις μας θα περιμέναμε! Αλλά κρεμάστηκε πάνω σε έναν σταυρό, γυμνός, αδύναμος και μισοπεθαμένος, σαν όλους εκείνους τους τελευταίους και για όλους εκείνους τους τελευταίους που γνώρισε και αγάπησε!
«Μπορεί από τη Ναζαρέτ να βγει τίποτα καλό;» Μπορεί μια τέτοια προσωπικότητα να είναι ο Βασιλιάς που περιμέναμε; Μπορεί να γνωρίζει τα πάντα για εσένα και παρ’ όλα αυτά να σε καλεί να Τον ακολουθήσεις; Μπορεί στ’ αλήθεια να έγινε η σκάλα μεταξύ ουρανού και γης;
Εσύ τι λες; Διώξε τις προκαταλήψεις σου. Έλα σε Εκείνον!